వీళ్లూ..స్ఫూర్తి ప్రదాతలే...

 
అన్నీ సక్రమంగా ఉండి . లక్ష్యాలను నిర్ధేశించుకోలేక సతమతమవుతూ... ఎక్కడికక్కడ చతికిల్లపడుతున్న
నేటి తరాన్ని చూస్తుంటే బాధాకరంగానే ఉంటుంది. అయితే శరీరంలో ముఖ్య అవయవాలు లేకున్నా..
పుట్టుకతోనో ప్రమాదవసాత్తో కోల్పోయినా.. ఏమాత్రం ఆత్మవిశ్వాసం కోల్పోకుండా... తమకంటూ ఓ ప్రత్యేకతని నిలుపుకునే క్రమంలో ఒడిదుడుకులు ఎన్ని ఎదురైనా... నిర్ధిష్ట లక్ష్యాలను ఛేదిస్తు.. తమ సత్తా చూపుతున్న వారు
ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఎందరో ఉన్నారు. అలాంటి వారిలో కొందరి గూర్చి కాసింత తెలుసుకుందాం...
విధి తమని చిన్న చూపు చూసినా... ఏమాత్రం అధైర్య పడకుండా....అవయవాల కన్నా ఆత్మస్ధైర్యమే ముఖ్యంగా
ముందుకు సాగుతు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా నేటి తరాలనికి ఆదర్శంగా నిలుస్తున్న వారు ఎందరో ఉన్నారు. ఎక్కడా తాము వికలాంగులమన్న భావన వ్యక్తం చేసుకోకుండా...ఎవరు తమని కించపరిచినా.. పట్టించుకోకుండా...
అన్నింటా... తమ సత్తా చూపుతూ దూసుకుపోతున్నవారిలో టామ్‌ విలియమ్స్‌, గేబ్‌ మార్ష్‌,కొడె మెక కాస్టండ,్‌ జోష్‌ సన్‌క్విస్ట్‌, వినోద్‌ ఠాకూర్‌, లూకాస్‌ సీథోల్‌ ఇలా ఎందరో...
టామ్‌ విలియమ్స్‌
కుడి చేతివైపు చేయి పూర్తిగా లేకున్నా... ఎడమ వైపున్న చిన్న పాటి చేతితోనే చక చకా తన పనులను ముగిస్తూ... బేస్‌ బాల్‌ మైదానంలో కాళ్లతోనేశాన్‌ డియాగో పడ్రేస్‌ ప్లేట్‌ త్రో గేమ్‌ని నేర్చుకుని అత్యంత వేగంగా పిచ్‌ ఆఫ్ట్‌ త్రోలో ప్లేట్‌ని విసరగల సమర్ధుడైన క్రీడాకారుడుగా ఎదిగాడు టామ్‌ విలియమ్స్‌. 20008లో జరిగిన పోటీలను ప్రత్యేక ప్రసారం చేసిన టివి ఛానల్‌లో చూసిన యావత్‌ ప్రపంచం ఆ పోటీలలో టామ్‌ విలియమ్స్‌ చూపిన ప్రతిభకు అచ్చెరువొందింది. టామ్‌ విలియమ్స్‌ని ప్రేరణగా చూపించాలని అక్కడి ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయం మేరకు ఆయన అనేక పాఠశాలలు, కళా శాల విద్యార్ధులను కలిసి తన అనుభవాలను వివరించారుెూ వైపు క్రీడలో తన సత్తా చూపుతునే... మరోవైపు తన బాధ్యతగా సామాజిక చైతన్యం తీసుకొచ్చేందుకు స్వచ్ఛంధ సంస్ధలతో కల్సి కృషి చేస్తున్నా రాయన.
గేబ్‌ మార్ష్‌
ఎడ్‌, సెల్వా, న్యూబర్న్‌లో నిర్వహిస్తున్న దత్తత పిల్లల ఆశ్రమంలో పుట్టినప్పటి నుండే పెరిగాడు మార్ష్‌. చేయి లేకుండా పుట్టిన మార్ష్‌ని తల్లి దండ్రులు విడిచి పెట్టడంతో దాదాపు 60 మందిలో ఒకడిగా పెరుగుతునే... స్వీయ రక్షణ కోసం రక్షణ నిచ్చే ఎన్‌ మార్ష్‌ సావాసంతో ఈతని హాబీగా నేర్చుకున్నాడు.
ఈ క్రమంలో 2004లో గుంటెర్‌ సెల్వా సిమ్‌ టీమ్‌ నిర్వాహకుల దృష్టిని ఆకర్షించి దానిలో స్ధానం దక్కించుకున్న గేబ్‌ ఒంటి చేతితోనే ఈదుతూ... తన ప్రతిభా పాటవాలు మెరుగుపచుకుని, గత ఆరేళ్లుగా ప్రపంచ వ్యాప్తంగా డిజేబుల్‌ పర్సన్స్‌ గేమ్స్‌ ఎక్కడ జరిగినా పాల్గొంటూ.. అత్యంత వేగంగా ఈదే ఈతగాడిగా అందరి ప్రశంసలు పొందుతున్నాడు.
కొడె మెక కాస్టండ్‌
మెక కాస్టండ్‌కి పుట్టిన నాటి నుండి కాళ్ల ఎముకల్లో ధృఢత్వం కరువై పోవటంతో... 2001లో పూర్తిగా రెండు కాళ్లని కోల్పోవాల్సి వచ్చింది. 2003 వరకు ఎన్నో శస్త్ర చికిత్సలు జరిగినా ఫలితం లేక పోవటంతో చివరకి కొందరు వైద్యులు కృత్రిమంగా కాళ్లని అమర్చి పెట్టారు. ఈ క్రమంలో చిన్నప్పటి నుండి తనకిష్టమైన స్విమ్మింగ్‌, పరుగు పందాలని వదులుకోలేక వాటిపైనే మక్కువ ప్రదర్శిస్తుండటంతో ఆతనికి ప్రోత్సాహం కలిపిస్తూ... వైద్యులు కాలు స్ధానంలో చిన్న పాటి వంకీ ఉన్న కాళ్లని అమర్చారు. దీంతో మెక దశ మారిపోయింది.
నిత్యం, రన్నింగ్‌ ప్రాక్టీస్‌ చేస్తూ... అటు స్విమ్మింగ్‌లోనూ తన ప్రతిభ చూపిస్తూ అనేక పోటీలలో పాల్గొన్నాడు. కేవలం ఐదేళ్ల వయసులో ఉన్నపðడే స్విమ్మింగ్‌, రన్నింగ్‌లలో బంగారు పతకాలను సాధించాడు. ఆపై యూఎస్‌లో జరిగిన పారా ఒలంపికలోేనూ తన ప్రతిభని ప్రదర్శించాడు.
ప్రస్తుతం 10 ఏళ్ల వయసున్న మెక నేడు ఛాలెంజ్‌డ్‌ అథలెటిక్స ఫౌండేషన్‌ ప్రవెూటర్‌లలో ఒకడిగా ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అనేక ప్రసంగాలు చేస్తు... అంగవైకల్యంతో కుంగిపోవద్దన్న నినాదంతో దూసుకెళ్తు తన లాంటి అనేక మంది క్రీడాకారులకు అండగా నిలచే యత్నం చేస్తున్నాడు.
జోష్‌ సన్‌క్విస్ట్‌
తన తొమ్మిదో ఏట ఎముకల క్యాన్సర్‌ కారణంగా ఎడమ కాలిని కోల్పోయిన వ్యక్తి. 13 ఏళ్లు వచ్చే వరకు తన కాలుపై ఎన్ని శస్త్ర చికిత్సలు జరిగినా అదికరాదని తెల్సి కృంగి పోకుండా... తనకిష్టమైన స్నో స్కేటింగ్‌ లో తన ప్రతిభని చూపాలనుకుని ఆదిశగా ప్రయత్నించి సఫలమయ్యాడు.
మరోవైపు గాయకుడిగా, డాన్సర్‌గానూ రాణిస్తూ అందరి ప్రశంసలు అందుకున్న క్విస్ట్‌ 2006 సం యుక్త పారా ఒలంపిక స్కై టీంలో సభ్యుడుగా కూడా వ్యవహరించి తన సత్తా చూపాడు. తన లాంటి వారి కోసం ఏదైనా చేయాలన్న తపనతో ఉన్న ఆయన ూవరర ుష్ట్రశఅ ఖీశీబతీ.శీతీస్త్ర పేరుతో ప్రత్యేకంగా ఓ వెబ్‌ సైట్‌ నిర్వహిస్తూ... ప్రపంచ వ్యాప్త వికలాంగులకు తన వ్యాసాలతో మానసిక ధైర్యాన్ని కలిగించే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు.
జీబర్‌ ణశీఅ్ణ్‌ ఖీశశ్రీశ్రీ: నశీష ళి ్శతీవష ఖజూ, జశీఅనబవతీవస ళిశ్రీశ్రీఅవరర, శఅస వీశసవ ఱ్‌ ణశీషఅ ్‌ష్ట్రవ వీశీబఅ్‌శఱఅ ల పేరుతో పుస్తకాలను ప్రచురించి వచ్చిన నిధులు వికలాం గుల సంక్షేమానికి వినియోగిస్తు అందరికీ ఆదర్శంగా నిలుస్తు న్నాడు.
వినోద్‌ ఠాకూర్‌
భారత్‌లో పుట్టిన వినోద్‌ కాళ్లు లేకుండా పుట్టాడు. డాన్సుపై తనకున్న మక్కువ ఆతన్నిపðడు ఏకంగా డాన్సులో పెద్ద స్టార్‌ కాగలిగా డంటే దాని వెనుక ఆతని కృషి పట్టుదల ఎలాంటివో అర్ధం చేసుకోవచ్చు. స్రస్తుతం న్యూఢిల్లీలో చిన్న పాటి సెల్‌ఫోన్‌ రిపేరింగ్‌ షాపు నిర్వహిస్తున్న వినోద్‌... చిన్నపðడు తనకి కాళ్లు లేక పోవటం... అందరిలా డాన్సు చేయాలని ఉన్నా చేయలేక దిగులు పడిన సందర్భాలు అనేకం ఉన్నాయని చెపð కొచ్చాడు.
అయితే ఇంటర్నెట్‌లో తనలా కాళ్లు చేతులు లేకున్నా ప్రతిభ ప్రదర్శిస్తున్న వారిని చూసి తానూ వారిలా ఎందు కు కాకూడదన్న తలంపుతో నిత్యం డాన్సుపై దృష్టి కేంద్రీ కరించి అవిరాళ కృషి చేస్తు...కేవలం 5 నెలల్లోనే చేతుల తోనే డాన్సు నేర్చుకున్నానని అనంతరం అనేక డాన్సు షోల పాల్గొన్నట్లు చెప్పాడు.
తొలిసారిగా గాట్‌ టాలంట్‌ పేరుతో జరిగిన టివిషోలో పాల్గొని రాత్రికి రాత్రే స్టార్‌గా ఎదిగాడు.
తనని తాను ఇనిస్టంట్‌ స్టార్‌గా చెపðకునే వినోద్‌ ఇపðడు తనలాంటి వికలాం గుల కోసం ప్రత్యేకంగా
ఓ డాన్సు స్కూలు ఏర్పాటు చేసేందుకు సన్నాహాలు చేస్తుండటం అభినందించాల్సిన విషయమే.
లూకాస్‌ సీథోల్‌
ద క్షిణాఫ్రికాకు చెందిన డిసేబుల్‌ క్రీడాకారుడిగా పేరు ప్రఖ్యాతలు తెచ్చుకున్న సీతల్‌.. 10 ఏళ్ల లేత వయసులోనే ఓ రైలు ప్రమాదంలో రెండు కాళ్లను ఓ చేతిని పోగొట్టుకున్నాడు. అయితే మొక్క వోని దీక్షతో మక్కువ ఉన్న టెన్నిస్‌ ఆటనే తన జీవన భాగం చేసుకుని వీల్‌చైర్‌ టెన్నిస్‌లో ప్రపంచ వ్యాప్త గుర్తింపు తెచ్చు కున్నాడు. డిజేబుల్‌ క్రీడాకారుడిగా సౌతాఫ్రికాలో నంబర్‌ 1 ఆటగాడిగా ఉన్న ఆయన ప్రపంచంలో 16వ స్ధానం దక్కించుకు న్నాడు. యంగ్‌లయన్‌గా పిలిపించు కు నే సీధోల్‌ ప్రపంచంలో 10వస్ధానంలో నిలవాలన్న ఆశయంతో ఆదిశగా కృషి చేస్తున్నాడు. ఇటీవల దక్షిణాఫ్రికాలో గౌతంగ్‌ స్పోర్ట్‌ అవార్డుతో పాటు ఇయర్‌ ఆఫ్‌ స్పోర్ట్స్‌ మాన్‌గా నిలచాడు. 1012లో లండన్‌లో జరిగే వీల్చైర్‌టెన్నిస్‌ ఛాంపియన్‌ షిప్‌ సాధించడమే తన ధ్యేయంగా చెప్పాడు.

ఆధునికత వెంటాడినా..గాజులకే జేజేలు

హిందూ సంప్రదాయంలో గాజులకో ప్రత్యేక స్ధానం ఉంది. నిండుగా గాజులు వేసుకుని కళకళలాడుతూ ఉంటే... ఐదవ తనం పదికాలాల పాటు వర్ధిల్లుతుందన్న నమ్మకానికి తగ్గట్టుగా... కాలమెంత మారినా...
ఆధునికత ఎన్ని ఒడిదుడుకులు సృష్టిస్తున్నా... ఎప్పటికపðడు తరాలకు తగ్గ అభిరుచిని తనలో మేళవించుకుని...
అద్భుతాలొలికించేలా... ముంజేతిపై తమకో సామ్రాజ్యాన్నే నిర్మించుకున్నాయి గాజులనటంలో సందేహం లేదు.
బంగారం లాంటి లోహాలతో తయారైన గాజులకే కాదు అంతకు మించి రంగు రంగుల మట్టి గాజులనీ...
తమ దుస్తులకు తగ్గట్టు ధరించేందుకు నేటి యువతరం ఆసక్తి ప్రదర్శిస్తోంది.
హిందూ సంప్రదాయాలలో ప్రత్యేక స్ధానం దక్కిం చుకున్న వస్తువులలోగాజు ఒకటి. ఐదవతనానికి ప్రతీ కగా గాజుల్ని భావించే సంస్కృతి మనదేశంలో అనా దిగా వస్తోంది. శుభాలకి సంకేతాలుగా భావించే గాజుల్ని దానం ఇస్తే...మంచి జరుగుతుందన్న నమ్మ కం ఉంది. మట్టిదైనా.బంగారానిదైనా...గాజు మంగళ కరమైనదన్న నమ్మకం పూర్వకాలం నుండి ఉంది. ఇక నేటి ఆధునిక యుగంలోనూ మహిళల అభిరుచి కి తగ్గట్టు గాజు ఈ ఫ్యాషన్‌ ప్రపంచంలోనే తన ప్రత్యేకత నిలబెట్టుకుంటోందంటే అతిశయోక్తి కాదె మో? అందుకే తరాలు మారుతున్నా.. మహిళలతో గాజులు మాత్రం ఏమాత్రం అంతరం చెందలేదన్న ది వాస్తవం. గాజులు ధరిస్తే.అందాలకు కొత్త మెరు గులు రావటమే కాదు. చేతి నరాలపై వత్తిడి పెరిగిరక్త ప్రసరణసజావుగా జరుగుతుందన్నది శాస్త్రీయ పరమైన నమ్మకం.

చిన్నతనంలోనే...
మనిషి పుట్టిన చిన్నతనంలోనే చిన్నారికి ఎలాంటి దిష్టి తగల కూడదంటూ... అడైనా, మగైనా సరే నల్లని పూసలతో చేసిన గాజులని, నల్ల గాజుల్ని చేతులకు వేయటం జరుగుతుంది. బహుశా అక్కడి నుండే మగ వారికన్నా ఆడవారికి గాజులతో ప్రత్యేక అనుబంధం ఏర్పడుతుందనుకోవచ్చు.

క్షేమం కోసం...
మాంగల్యం పచ్చగా నిలవాలని... తమ కుటుంబ మంతా క్షేమంగా ఉండాలని కోరుకుంటూ మహిళలు గాజులను నోములు, వ్రతాల పేరుతో...దానంగా ఇవ్వ టం జరుగుతూ వస్తోంది. అలాగేనిశ్చయతాం బూలా లు, వివాహం, పెళ్లి పనులు ప్రారంభించే ముందు పసుపుకొట్టడం ఇలాప్రతికార్య్‌క్రమంలోనూ ముత్తయి దువలకు గాజులు ఇవ్వటం ద్వారా ఆ కుటుంబానికి మంచి జరుగుతుందన్న భావన నేటికీ ఉంది.
గాజుల గలగలలు...
అసలు పండగలు, పెళ్లి పేరెత్తితేనే... గాజుల గల గలలు లేకుండా జరగదనే చెప్పాలి. ఆయా పండ గలో, సందర్భానుసారంగా తీసే దుస్తులకు తగ్గ మ్యాచింగ్‌ గాజులు లేకుంటే ఆవస్త్ర అలంకరణ పూర్త వ్వదనే భావన నేటికీ మహిళల్లో ఉంది. అందుకే బంగారు గాజులు ఎన్ని ఉన్నా వాటి నడుమ అందా లలికిస్తూ... గలగలలాడే రంగు రంగుల మట్టిగాజు లు, లక్కగాజులు ముంజేటి మీద నాట్యం చేస్తూ... తమ హుందా తనాన్ని నిలుపుతుంటాయి. గాజుల అందాలను అలంకరించుకుని మురిసిపోని వారు. వాటి గల గలలు వింటూ మైమరచిపోని మహిళలు ఎవరైనా ఉంటారా? వీటిని ధరించేందుకు మతం, కులం, భాషా భేదాలు, ప్రాంతీయ, ధేశీయ భేదాలు అస్సలు లేవనటం సమంజసమే....
సీమంతంలో...

హిందూ సాంప్రదాయాలలో గర్భిణీ స్త్రీలకు జరిగే ప్రత్యేక కార్య క్రమం సీమంతం. చేతలు నిండుగా గాజులువేసి... పండంటి బిడ్డని ప్రసాదించమని వేడు కుంటూ ప్రత్యేక పూజలు కూడా నిర్వహిస్తారు. అయితే ఇలా సీమంతం నిర్వహించడం వెనుక కార ణాలను. గర్భిణీగా ఉన్న స్త్రీ చేతి నరాలు చాలా వర కు బిగిం చుకుపోతాయని... ఇవి గర్భకోశం మీద కూడా ప్రభావం చూపే అవకా శాలుండటం వల్ల... గాజులు తొడగటం వల్ల చేతినరాలపై వత్తిడి పెరుగు తుందని... తద్వారా గర్భ కోశంపై సరైన వత్తిడి వచ్చి సుఖప్రసవం జరుగుతుందని విశ్వా సంతో మనపూర్వీకులు ఈ సీమంతం ప్రక్రియని ఏర్పాటు చేసినట్లు పెద్దలు చెప్తారు. అనేక రంగుల గాజులని నెల లు నిండిన గర్భిణీకి శీమంతం రోజున తొడుగు తారు. ఇందులో ఓ చేతికి 21 మరో చేతికి 22 జత గాజుల్ని వేస్తారు వచ్చే పేరంటాళ్లు, బాలింతకు ఎర్రని గాజులు, పచ్చని గాజులు వేస్తే మంచి జరుగు తుంధని భావిస్తునే కొక్కేలతో ఉండే బంగారు, వెండి గాజులు ధరింప చేస్తారు. ఇలా చేయటం వల్ల ప్రసవ సమయంలో చేతులు ఉబ్బితే ఇబ్బంది లేకుండా తీసేసందుకు వీలు కలుగుతుం దని ఓ నమ్మకం.
ఆరోగ్యానికీ....
గాజులు ఆరోగ్యాన్ని ఇస్తాయంటే ఆశ్చర్యం కలుగు తోందా? కానీ ఇది వాస్తవం. గాజుల గలగలలు శరీ రానికి ఎంత ఆహ్లాదాన్ని కలిగిస్తాయో...మనిషికి మానసికానందం కలిగించడమే కాకుండా... మెదడు ను చురుకుదనం కలించేందుకు కూడా ఉపయోగ పడతాయని అందువల్ల వారిలో నూతనో త్సాహం గాజుల శబ్ధం విన్నప్పుడు కలుగుతుందని మరి కొందరు చెప్తారు. గాజు నాడీ మండలాన్ని నియం త్రించి రక్తపోటుబారిన పడకుండా నియంత్రిస్తుంది. అందువల్లే బి.పితో బాధపడే వారిని చేతికి రాగి, ఇత్తడి, పంచలోహాలతో చేసిన గాజు ఆకారంలో రూపొందే వాటిని ధరించమని నిపుణులు చెప్తుంటారు. అంటే అసలు గాజు రూపకల్పనలోనే మన పూర్వీ కులు వైద్యపరంగా కూడా ఎన్నో ఆలోచనలు చేసాకే రూపొందించారని తెలుస్తోంది కదా?
మనస్ధత్వం చెప్పేస్తాయి...
మగువుల మనస్ధత్వాన్ని గాజులు స్పష్టంగా చెప్పేం దుకు ముందుంటాయంటే ఆశ్చర్యం కలగకమాన దు. రెండు చేతులకీ 3,4 గాజులు వేసుకుని సింపుల్‌ గా కనిపించే మహిళ మంచి పొదుపరి అని అర్ధం. ఓ చేతికి మాత్రమే గాజులు వేసుకుని... మరో చేతికి వాచ్‌ లేదా.. బ్రాస్‌ లెడ్‌ తొడిగిన మహిళ అయితే .. ఓ వైపు సంప్రదాయానికి విలువ ఇస్తునే... మరోవైపు నవీన భావాలను ఆహ్వానించే మనస్ధత్వం ఆమెకుం దని చెప్పవచ్చట. చేతికి పరిపుష్టంగా గాజులు వేసుకున్న వారు... అం దులో రత్నాలు పొదిగినట్లు కనిపిస్తే.. అలాంటి వ్యక్తి పూర్తిగా సంప్రదాయాలను పాటించేందుకు ఇష్ట పడేతత్వం ఉన్నదని చెప్పవచ్చు. ఇక చేతికి గాజులే ధరించ కుండా అడపాదడపా నచ్చిన వాటినే గాజు లుగా ధరిస్తూ కనిపించే మగువలు పూర్తిగా ఆధునికత వైపు పరుగులు తీస్తు సంప్రదాయంని కాస్త వెనక్కి నెట్టినా పర్వాలేదన్న ధోరణి ఉన్న వారని అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
ఆధునికత ఉట్టి పడుతూ...
మారుతున్నకాలంతో పాటు ఫ్యాషన్‌ ప్రపంచంలో పెనుమార్పులు వచ్చిన నేపధ్యంలో గాజు తన ప్రత్యే కతని నిలుపుకుంటూ నేటితరాన్ని ఆకర్షిస్తునే ఉందన టం లో సందేహంలేదు. కేవలం బంగారు, వెండిలతో తయారైనగాజుల మీదే కాకుండా లక్కతో పాటు ప్లాస్టిక్‌లతో, దంతాలతో తయారైన గాజులపై యువత మక్కువ చూపిస్తోంది. నేటితరంలో గాజులకో ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత దక్కు తోంది. కాలమెంత మారినా.మ్యాచింగ్‌ విషయంలో యువత ఏమాత్రం రాజీపడటం లేదన్న ది వాస్తవం. అందునా డ్రస్‌కి తగ్గ గాజు లు లేకుంటే అసలు ఆడ్రస్‌ వేసుకునేం దుకు కూడా మనస్కరించని వారు చాలా మంది కనిపిస్తున్నారు. చీరకట్టిన మహిళ అందుకు తగ్గరంగులో గాజులు వేసుకో కుంటే... ఏదో కోల్పోయినట్లు భావిస్తుం ది. తన అందానికి వన్నె తేవాల్సిన చీర అందుకు తగ్గగాజులు లేనందువల్ల అంద రిలో చిన్నచూపు జరిగిందని ఖిన్ను లైన వారు చాలామంది ఉన్నారు. ఇక అనేక పూసలు, రంగు రంగుల రాళ్లుతో అనేక డిజైన్లతో గాజులు వచ్చేసాయి. ఒకప్పుడు గాజు అంటే గుండ్రంగా మాత్రమే ఉండా లన్న భావన నేడు చతురస్త్రాకారపు గాజు లు కూడా వచ్చేడంతో ఆధునికత సంప్రదాయ గాజు ల్ని ఎలా పక్కకు నెడుతోందో అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
డ్రస్‌కి తగ్గట్టు ...
సందార్భానికి, డ్రస్‌కి తగ్గట్టు గాజులు వేసుకోంటే అందం మరింత పెరుగుతుంది. పట్టు చీరలో ఉంటే నిండుగా మ్యాచింగ్‌ గాజులు వేస్కొంటే మరింత రిచ్‌గా కనిపిస్తారు. జీన్స్‌ ధరించే వారు వెడల్పాటి గాజుల్ని ధరించాలి. సాధారణ చీరకడితే...చీర అంచు, జాకెట్‌ ని పరిగణలోకి తీసుకుని మ్యాచింగ్‌ చూసుకోవాలి. నిత్యం వాడుకకు లైట్‌ కలర్స్‌, జస్ట్‌ డీప్‌ షేడ్‌ గాజులు ధరిస్తే బాగుంటుంది. పొడుగు వేళ్లు ఉన్న వాళ్లు వెడల్పుగాజులు కనీసం నాలుగు చొప్పున, వేళ్లు పొట్టిగా, పంజా వెడల్పుగా ఉంటే లావుగా ఉండే గాజులు ధరిస్తే అందానికి బాగుం టుంది.
బంగారు గాజులు..

ఆధునిక తరంలోనే కాదు నాటితరంలోనూ బంగారు గాజులు ధరించేందుకు అంతా మక్కువ చూపిస్తుం టారు. అందమైన అమ్మాయి ముందు బంగారం ఎం త వేసినా దిగదుడుపే అన్న విషయం పక్కన పెడితే బంగారు ధరలు ఆకాశాన్ని అంటుతున్నా.. వాటిని కొనుగోళ్లలో కాసింత ఒడిదుకులు ఎదురవుతున్నా అవి ఉన్నంతలో ఉన్నవారికే సొంతమనే భావన దాదాపుగా నెల కొంటోంది. దీంతో చిలకలపూడి బంగారంగా ప్రసిద్ది చెందిన రోల్డ్‌గోల్డు, వన్‌ గ్రామ్‌ గోల్డ్‌ పేరుతో తయారవుతున్న గాజులకు ఆదరణ నానాటికి పెరుగుతూ వస్తోంది. చౌకైనధరల్లో ఇవి లభ్యం కావటంతో సామాన్యుల నుండి అనేక మంది ఇటు వైపు తొంగిచూస్తున్నారు. బంగారపు గాజుల్లో కూడా దొరకనన్ని డిజైన్లు వెరైటీలు ఇందులో లభ్యంకావటం కూడా ఓ కారణంగా చెప్ప క తప్పదు. అయితే ఎంత బంగారు గాజులు వేసు కున్న మట్టిగాజుల ముందు అవి దిగదుడుపే అని చెప్తారు.
పూర్వం మన ఇళ్ల ముందుకు వచ్చి గాజులు అమ్మే ఆసాములు ఉండే వారు. వీరే సదరు మహిళలకు గాజులు ఎక్కిస్తూ తమ జీవనాన్ని గడిపేవారు అయి తే ఇది కాలక్రమంలో ఇలా అమ్మేవారు దాదాపు గా కనుమరుగై పోయారు. వీరు మరుగున పడి పూర్తిగా గాజుల వ్యాపా రంకోసం ప్రత్యే క అంగళ్లు అందు బాటులోకివచ్చాయి. మహి ళలకు అన్ని రకాలుగా ఉండటంతో వీటికి బాగానే డిమాండ్‌ పెరుగుతోంది.
బాగ్యనగరిది ప్రత్యేకం...

హైదరాబాద్‌ గాజులకు ప్రత్యేక పేరుంది. ఇందుకు తగ్గట్టుగానే వందల ఏళ్ల సంవత్సరాలుగా ఇక్కడ అమ్ముతున్నగాజులకు ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపు ఉంది. భాగ్యనగరికి వచ్చే వారితో తమకు గాజులు తెప్పించుకోవాలని చూస్తారు. అలాగే ఈ మహానగ రాన్ని సందర్శించే వారు... ఛార్మినార్‌ని చూసేందుకు ఎంత ఆసక్తి చూపుతారో... ఇక్కడి చొడి బజార్‌లో తమ వారికి గాజులు కొనేందుకు అంతే మక్కువ ప్రదర్శిస్తారు. ఇప్పటికీ సంప్రదాయ పద్దతులలో సరి కొత్త అందాలతో మెరుస్తూ తయారవుతున్న ఈ గాజు లకు ఎనలేని గిరాకీ ఉంది. నగరజీవులు కూడా ఈ గాజులు కొనేందుకు ప్రత్యేకంగా వెళ్తారు.

కళని”ఒడిసి”పట్టి బుద్ధిమాంద్యం జయించి..

మానసిక బుద్ది మాద్యం తనని బాధిస్తున్నా... దానిని అధిగమించి.. ఒడిస్సీ నాట్యంలో తనకో ప్రత్యేకత నిలుపుకుని నేడు నేషనల్‌ అవార్డు గ్రహీతగా నిలచింది ఒరిస్సా రాష్ట్రంలోని రూర్కెలాకు చెందిన రేష్మి రేఖా సాహు. 27 ఏళ్లు వచ్చి వనితలా ఎదిగినా... కేవలం 12 ఏళ్లు కూడా మించని...చిన్నారిలా కనిపించే ఆమె కేవలం నృత్యంలోనే కాదు, గాయనిగా, క్రీడాకారిణిగా ప్రతిభ చూపిస్తు ఎందరికో ఆదర్శవంతంగా నిలుస్తోంది.
మానసిక బుద్ది మాద్యం తనని బాధిస్తున్నా... దానిని అధిగమించి.. ఒడిస్సీ నాట్యంలో తనకో ప్రత్యేకత నిలుపుకుని నేడు నేషనల్‌ అవార్డు గ్రహీతగా నిలచింది ఒరిస్సా రాష్ట్రంలోని రూర్కెలాకు చెందిన రేష్మి రేఖా సాహు. 27 ఏళ్లు వచ్చి వనితలా ఎదిగినా... కేవలం 12 ఏళ్లు కూడా మించని చిన్నారిలా కనిపించే ఆమె కేవలం నృత్యంలోనే కాదు, గాయనిగా, క్రీడాకా రిణిగా ప్రతిభ చూపిస్తు ఎందరికో ఆదర్శ వంతంగా నిలుస్తోంది.
మానసిక వికలాంగురాలిగా రూర్కెలా లోని ఉక్కు కర్మాగారంకి చెందిన టౌన్‌ సేవావిభాగం నేతృత్వంలో నడుస్తున్న శిక్షణాలయంలో నృత్యంలో శిక్షణ పొంది.. ప్రదర్శనలు ఇచ్చే స్ధాయికి ఎదిగిన రేష్మి దేశంలోని వివిధ ప్రాంతా లలో తన ప్రతిభాపాటవాలు చాటుకుంది. చిన్నతనం నుండి రూర్కెలా కేంద్రంగా నడుస్తున్న హూప్‌ స్వచ్చంధ సంస్ధ కేంద్రం లోనే విద్యాబ్యాసం చేస్తుిన్న సమయంలోనే నృత్యంలోనూ, క్రీడల లోనూ ఆమెకున్న ఆసక్తిని గమనించిన ఆ సంస్ధ ఆయా రంగాలలో ప్రోత్సహించారు. ఈ క్రమంలో ఆమె జాతీయ స్ధాయిలో అనేక అవార్డులు, రివార్డులు దక్కించుకొని ప్రతిభాపాటవాలకు అంగ వైకల్యమే కాదు మానసిక వైకల్యం కూడా అడ్డుకాదని నిరూపించింది.
నృత్యంలో అవార్డులు...
శాస్త్రీయ నృత్యంలో శిక్షణ పొందిన రేఖాసాహు 1999లో ఉత్సవ్‌- 1999 జాతీయ పండగలలో పాల్గొని నృత్య, సంగీత విభాగంలో బహుమతులు గెలుచుకుంది. 2000లో హైదరాబాద్‌లో జరిగిన జాతీయ స్ధాయి నృత్య పోటీలలో పాల్గొని తన ప్రతిభతో అలరించి హైదరాబాద్‌ ఉత్సవ్‌అవార్డు దక్కించుకుంది.ఆపై క్రీడలను, నృత్యం లోనూ సమాంతర ప్రాధాన్యత ఇస్తూ..ఎందరికో ఆదర్శంగా నిలుస్తున్న ఆమె ప్రతిభని గుర్తించిన భారతీయ రెడ్‌ క్రాస్‌ సొసైటీ 2006లో ఉత్కల్‌ దివస్‌ సందర్భంగా ప్రత్యేక పుర స్కారం అందించి సత్కరించింది. ఈ సందర్భంగా రేష్మి కి 5000 రూపాయల క్యాష్‌ అవార్డుతొ పాటు కత్తి, డాలు అందించారు.
అలాగే కేంద్ర సామాజిక న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ ఏటా అందించే జాతీయ ట్రస్ట్‌ అవార్డుని 2007లో దక్కించుకుందామె. విభిన్న ప్రతి భా పాటవాలను తానున్న స్ధాయికిమించి అందునా క్రీడలు, నృత్యా లలో ప్రదర్శిస్తున్నందుకుగాను ఆమెని ఈ పురస్కారం వరించిం ది. దీనిని లోక్‌ సభ స్పీకర్‌ మీరాకుమార్‌ చేతులు మీదుగా అందు కున్నారామె. 2010లో జరిగిన జాతీయ పిల్లల పండగ (అంజలి ప్రోగ్రామ్‌) సందర్భంగా బహుళ రంగాలలో ప్రతిభ ప్రదర్శిస్తున్న వ్యక్తిగా గుర్తింపు దక్కించుకుని సమర్ధ మహిళా అవార్డు అందు కుంది రేష్మి. తాజాగా నేడు (డిశంబర్‌ 3) జరగనున్న ప్రపంచ మానసిక వికలాంగుల దినోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని ఏటా కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిభ గల మానసిక వికలాంగులకు అందించే అవార్డుని ఈ సారి రేష్మి దక్కించుకోవటంతో రూర్కెలాలో పండగ వాతావర ణం నెలకొంది. మానసిక వికలాంగురాలిగా అసాధారణ ప్రజ్ఞ చూపిస్తున్న రేష్మి ఈ అవార్డు అందుకోవటానికి అన్ని విధాలుగా తగినదని భావించి ఎంపిక చేసినట్లు ఇప్పటికే కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికాకత మంత్రిత్వశాఖ ముఖ్యకార్యదర్శి పంకజ్‌జోషి ప్రకటించారు. మానసిక అంగవైకల్యంతో బాధ పడుతూనే ఇతరులకు స్పూర్తినిచ్చేలా ప్రతిభ చూపించే మహిళల వర్గంలో ఈ 27 ఏళ్ల రేష్మిని ఎంపిక చేసినట్లు తెలిపారామె. డిశంబర్‌3న ఢిల్లీలోని విజ్ఞ్‌ాన్‌భవన్‌లో జరిగే ప్రపంచ డిజేబుల్‌ డే ఉత్సవాల సందర్భంగా నిర్వహిస్తున్న ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో రాష్ట్రపతి ప్రతిభాపాటిల్‌ చేతులు మీదుగా రేష్మి ఈ జాతీయ అవార్డు అందుకోనున్నారు.
ఆటలలోనూ పతకాలు...
అలాగే ఆటలలో తన సత్తా ప్రదర్శిస్తూ 2005లో న్యూఢిల్లీలో ప్రత్యే క ఒలంపిక్‌ క్రీడలు నిర్వహించగా... ఆ పోటీలలో పాల్గొని 100 మీటర్ల పరుగు పందెంలోనూ.. స్వర్ణ పతాకాన్ని చేజిక్కించుకోవట మే కాక 50 మీటర్లు 100 మీటర్ల నడక పోటీలలో పాల్గొని రజిత పతకాన్ని దక్కించుకుందామె.

ఆనందానికి హద్దేలేదు
రేష్మి చిన్నతనంలో సాధారణంగా ఉన్నా వయసు పెరుగు తున్న కొలది ఆమె బుద్ది మాద్యానికి లోనవుతున్న విష యాన్ని గమనించా... అమ్మగా మాటలు కూడా సరిగా పలకలేని బిడ్డని చూసి తల్లడిల్లిపోయి... ఏడ్చిన రాత్రులు చాలా ఉన్నాయి. కన్న మమకారం ఆమెని దగ్గరకు తీసు కుని ఏది ఏమైనా పెంచి పెద్ద చేయాలని నిర్ణయించుకున్న సందర్భంలో హూప్‌ సంస్ధ నాకు అండగా నిలచింది. రేష్మి పరిస్ధితి చూసి తమ వద్దే ఉంచుకుని చదువు తదితరాలు చెప్పించేందుకు ముందుకు రావటం నాకు కాస్త ఊరట నిచ్చింది. ఏళ్లు గడుస్తున్నా... ఇంకా చిన్న పిల్లలానే మనిషి ఉండిపోవటం ఆ తీరుగానే ప్రవర్తించడం ఓ వైపు ఆందోళ న కలిగిస్తున్నా... ఆటలలో నృత్యంలో శిక్షణ పొంది జాతీయ స్ధాయిలో అవార్డులు సొంతం చేసుకున్నప్పుడు అమ్మగా అక్కున చేర్చుని మళ్లీ ఏడ్చిన సందర్భమూ ఉం ది. తాజాగా మరో మారు రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా అవా ర్డు తీసుకోబోతోందని తెల్సి మనసు చేస్తున్న ఆనందానికి హద్దే లేకుండా పోతోంది.  - శుభాంగి సాహు, రేష్మి తల్లి
అందరికీ ఆదర్శమే...
మానసిక వికలాంగురాలిగా అసాధారణ రీతిలో అమె అందుకుంటున్న విజయాలు అనితర సాధ్యమనిపిస్తోంది. కృషి చేస్తే చేయలేనిది ఏదీ లేదనటానికి నిలువెత్తు నిద ర్శనం రేఖా సాహు అని చెప్పక తప్పదు. దాదాపు 20 ఏళ్ల పాటు మా సంస్ధలోని విద్యా కేంద్రంలో ఉంటూ శిక్షణ పొందిన ఆమె నిష్ణాతురాలైన ఒడిస్సీ కళాకారిణిగా రూపొందటమే కాకుండా..క్రీడాకారిణిగా కూడా తన ప్రత్యే కత నిరూపించుకుంది.
ఆమెని అన్ని విధాలా ముందుకు తీసుకు వెళ్తేందుకు ఆమె తల్లి పడిన శ్రమ అంతా ఇంతా కాదు. ఆమె ప్రతిభ కార ణంగానే నేడు మా సంస్ధ పేరు కూడా జాతీయ స్ధాయిలో గుర్తింపు తెచ్చుకోవటం ఆనందంగా ఉంది. మరిన్ని విజ యాలు అందుకొనే సత్తా తనలో ఉందని ఆమె మొక్కవోని ఆత్మస్ధైర్యం యువతరానికే కాదు అందరికీ ఆదర్శమవు తుందనటంలో సందేహమే లేదు... - నారాయణ్‌ పాటి, హూప్‌ కార్యదర్శి, రూర్కెలా...

నాద నీరాజనం

కళలతో పండిత పామరులనే కాదు... భగవంతుడిని కూడా ఓలలాడించి సాక్షాత్కరింప చేసుకోవచ్చన్నది నమ్మకం. ఇందుకు నృత్యం, గానం, సంగీతం ఇలా అనేక కళా రూపాలతో భగవంతుడిని ఆరాధించి, మెప్పించి.. ప్రసన్నం చేసుకుని వరాలందుకున్నట్లు మన పురాణాలలో అనేక కధలు కూడా ప్రచారంలో ఉన్నాయి. తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న ఈ సాంప్ర దాయాన్ని కొనసాగిస్తూ... భాష ఏదైనా... లక్షలాది మంది కళాకారులు తమ కళను దేవుని సన్నిధిలో ప్రదర్శించి ఆయన కరుణా కటాక్ష వీక్షణాలు పొందాలని ఉత్సాహం చూపిస్తారు. అందునా కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవమైన శ్రీ వెంకటేశ్వరుని పాదా ల చెంత తన కళను ప్రదర్శించి ఆ దేవ దేవుని కృపకు పాత్రులు కావాలని పరితపించే వారు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా మంది ఉన్నారు. అలాంటి కళాకారుల కోసమే 'నాదనీరాజనం' ఏర్పాటు చేసింది తిరుమల తిరుపతి దేవస్ధానం.
ఆన్నమయ్య తన పద కవితల గానంతో వెంకటేశ్వ రుని మైమరిపించి కైవల్య ప్రాప్తి పొందగా... వెంగ మాంబ కూడా అదేస్ధాయిలో సంకీర్తనలతో ఏడుకొం డల స్వామిని స్తుతించి...ఆయనలో లీనమైంది. ఇలా కళా రూపా లకు కళాకారులకు సాక్షాత్తు ఆ భవంతుడే పెద్దపీట వేయటం జరిగిందన్నది వాస్తవం. ఈ క్రమం లోనే భగవంతుని సాన్నిధ్యంలో కళారూపాల ప్రదర్శ నకు వీలు కల్పిస్తూ... తిరుమల తిరుపతి దేవస్ధానం చేపట్టిన అద్భుత కళాపోషక వేదిక 'నాద నీరాజనం'.
ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పేరు ప్రఖ్యాతులు ఎన్ని సంపా దిం చినా... ఆ దివ్య మంగళరూపం చెంత తమ ప్రతిభని ప్రదర్శించాలనుకునే వారికి నాద నీరాజనం మంచి వేదికగా నిలుస్తోందనటంలో సందేహం లేదు. ఎందరో మహాను భావులు తమ కళా నైపుణ్యాన్ని కలియుగ దైవం శ్రీనివాసుని పాదాల చెంత ప్రదర్శించేం దుకు ఉవ్విళ్లూరు తున్నారు ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాం చిన కళాకారులెం దరో నాదనీరాజనం వేదికపైన తమ నృత్యంతో, గానంతో, వాయిద్యాలతో పాటు అనేక నాటకాలు, పద్య ప్రదర్శనల నొసంగి భక్తులను తన్మయత్వంలో ఓలలాడించారు.
పుట్టిందిలా...
తిరుమల గిరులన్నింటినీ కలిపి మహా ప్రాకారం నిర్మాణం చేయాలని అప్పటి ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. అందుకోసం అడ్డంకి వస్తున్న వేయి కాళ్ల మండపాన్ని దశాబ్ధకాలం క్రితం తొలగించిన తితిదే... అనేక విమర్శలకు నోచుకొంది. ఆ క్రమంలో జరిగిన అనేక పరిణామాల కారణంగా మహాప్రాకార నిర్మాణానికి స్వస్తి పలకడం మంచిదన్న అనేక మంది సూచనల మేరకు నిర్ణయం తీసుకున్న తితిదే.. వేయి కాళ్ల మండపం తొలగింపు ద్వారా శ్రీవారి ఆలయ మహాద్వారం ఎదు ట సువిశాలమైన ఖాళీ ప్రదేశం ఏర్పడటం.. ఇది బ్రహ్మౌ త్సవాలలో పాల్గొ నేందుకు వస్త్తున్న భక్తులకు ఎంతో సౌకర్యం ఉండటంతో.. ఆ ప్రాంతంలో సేద తీరుతున్న అనేక మంది భక్తులను నిత్యం అలరిం చేలా
సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలను ఏర్పాటు చేస్తే బాగుంటుందని.. అనేక మంది అభిప్రా యం మేరకు భక్తిరస పూర్వకకార్య క్రమాల ను అందించేందుకు ఇక్కడ ఓ వేదికను రూపొందించాలని నిర్ణయించింది.అప్పటివరకు తిరుమల లో ఆస్ధాన మండపంలో జరిగే భక్తిరస ఆధ్యాత్మిక సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలను తిలకించేందుకు భక్తులు ఇబ్బంది పడుతుం డటంతో...శ్రీవారి మహాద్వారం సమీపం లో మండప నిర్మాణం అనువైన ప్రదేశ మని అప్పటికార్యనిర్వహాణాధికారి రమణా చారికృషితో మండపం ప్రారంభిం చి కార్యరూపం దాల్చాంచింది.
ఈ క్రమంలో మాగుంట శ్రీనివాసులరెడ్డి సహకారంతో.. 20అడుగుల వెడల్పు 40 అడుగుల పొడవు, 50 అడుగుల ఎతుతో భారీ మండప నిర్మాణం చేపట్టి, పూర్తి చేసింది. ఇందులో శ్రీవారి నిలువెత్తు విగ్రహంతో పాటు అన్నమయ్య, త్యాగరాజు, బీబీ నాంచారి, వెంగమాంబ, శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు తదితరుల విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేసి అత్యంత శోభాయయానంగా తీర్చిదిద్ది. 2009 సంవత్సరం ఆగష్టు 15న మండ పంలో ఆధ్యాత్మిక సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలకు శ్రీకారం చుట్టింది తిరుమల తిరుపతి దేవస్ధానం. ఆనాటి నుంచి ప్రతి సాయంత్రం వేళలో ్లఅనేక భక్తిరస కార్య క్రమాలునిర్వహిస్తున్నారు. వేలాది మంది కళాకారులు తమ ప్రతిభానైపుణ్యం ప్రదర్శిం చారు నాదనీరాజన మండపం ప్రారం భించిన నాటి నుండి 800 పైగా కార్యక్రమాలు జరిగాయి.
ఎందరో కళాకారులు...
ఏ చానల్‌లోనూ ప్రసారం కాని కర్ణాటక, శాస్త్రీయ సంగీతాలను సైతం నాదనీరా జనం వదికపై ప్రదర్శించారు. మొట్టమొదట తిరుపతికి చెందిన శ్రీవేంకటేశ్వర మ్యూజి క కళాశాల విద్యార్ధినులచే నాదస్వర కచేరీ ప్రారంభించి అదేరోజు 25మంది వయొలి న్‌ కళాకారులచే చెన్నైకి చెందిన కన్యా కుమా రి బృందం వాయిద్య సమ్మేళనం కచేరీ ఏర్పాటు చేశారు.తదుపరి ప్రఖ్యాతి గాం చిన కళాకారులు సారపల్లి రంగనాధం, పద్మశ్రీ కదిరి గోపాల్‌నాథ్‌, నది మారు కల్యాణరాం నామ సంకీ ర్తన, టి.టి.డి, గరిమెళ్ల బాలకృష్ణ ప్రసాద్‌, బెంగుళూరు కు చెందిన సుకన్య రాజగోపాల్‌, విట్టల్‌దాస్‌ మహారాజ్‌, టి.యం, కృష్ణ గాత్ర కచేరీ, మాంబలం సిస్టర్స్‌ గాత్రం, విజయసింహ గాత్ర కచేరీ, ద్వారం లకి్ఝ, ఉన్నికృష్ణన్‌, బెంగుళూరుకు చెందిన పద్మభూషణ్‌ హరిప్రసాద్‌ చౌరాసియా, బొంబాయి సిస్టర్స్‌, పదుక్కటై ఆర్‌.కృష్ణమూర్తి, తమ నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించాగా, ఇండోనేషియాకు చెందిన విదేశీయులు బాలి రామాయణ నృత్యరూపక కావ్యాన్ని 2010 ఆగష్టు 15న ప్రధమ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా ప్రదిర్శించారు. వీరేగాక యల్లా వేంకట ేశ్వరరావు తన మృదంగ వాయిద్య కచేరీతో భక్తు మనస్సులను దోచా రు. హైదరాబాద్‌ సిస్టర్స్‌ గాత్రం, ప్రముఖ నర్తకి శోభానాయుడు బృం దం కూచిపూడి నృత్యరూపకం 2010జనవరిలో 2009 డిశంబరులో సినీనటి మంజుభార్గవి నాదనీరాజ నం వేదికపై తన నృత్య ప్రదర్శనతో భక్తులను మైమర పింపచేసింది.2009 అక్టో బరు 31న పద్మజారెడ్డి నృత్యం, ద్వారం దుర్గా ప్రసాదరావు, కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు మంగళంపల్లి బాలమురళీ కృష్ణవంటి ఎందరో ప్రతి భావంతుల తమ ప్రతిభను ప్రదర్శించారు.
కళాకారుల ఎంపిక ఇలా...
నాదనీరాజనం వేదికపైన అన్ని భాషలకు చెందిన కళాకారులు తమ భక్తిరస భావ ప్రదర్శనలను ప్రదర్శించారు. ప్రదర్శనలు నిర్వహించడా నికి వీరిలో టి.టి.డి, మాజీ కార్యనిర్వహణాధికారి సీనియర్‌ ఐ.ఏ.ఎస్‌. అధికారి పి.వి.ఆర్‌.కె.ప్ర్రసాద్‌ ఛైర్మన్‌గా కమిటీని నియమించింది. ఆల్‌ఇండియా రేడియో నిర్ణయించిన గ్రేడ్‌ కళాకారులకు, ప్రదర్శనలో ప్రాముఖ్యత కల్పిస్తునే... ప్రదర్శనలు అన్నీ భక్తిరస భావం పెంపొం దించి సాంప్రదాయ బద్ధంగాఉండాలని నిర్ణయించారు.
నాద నీరాజనం వేదికపై ప్రదర్శించే కళాకారులు తమ ప్రదర్శన కోసం సంబంధిత సి.డి.ని గ్రేడుధృవీకరణ పత్రాలను నాదనీరాజనం, భక్తి ఛానల్‌, అలిపిరి అతిథిగృహం తిరుపతి చిరునామాకు పంపితే కార్యా లయానికి వచ్చిన వాటిలో రెండు నెలలకొక పర్యాయం కమిటీ సమా వేశం జరిపి, పరిశీలించి అర్హత కలిగిన వాటికి నాదనీరాజనం వేదిక పై ప్రదర్శించేందుకు అనుమతి మంజూరు చేస్తున్నారు. ప్రదర్శిన ఇచ్చిన కళాకారులకు వారి బృందాల ప్రకారం 50వేలు, 30వేలు, 20ాలుే, 15 వేలుగా తగిన పారితోషకం, అందచేయటమే కాకు ండా...శ్రీవారి దివ్య మంగళర్శనంతో పాటు ఉచిత భోజన వసతిని టి.టి.డి కల్పిస్తుంది. అనేక మంది ప్రఖ్యాత కళాకారులు శ్రీవారిసన్నిధి యందు నెలకొన్న నాదనీరాజనంలో ప్రదర్శిం చి దశదిశలా తమ కీర్తిని చాటుతున్నారు. ఈ కార్యక్రమాలు టి.టి.డి. ధర్మ ప్రచారపరిషత్‌ పఖ్యాత కళాకారులు శ్రీవేంకటే శ్వర భక్తి ఛానల్‌ సం యు క్తంగా నిర్వహిస్తున్న ఈ ప్రదర్శనలకు టిటిడి భక్తి చానల్‌ ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉచితంగా ప్రసారం చేస్తుంది. ఈ వేదికెపై ప్రదర్శన పొందాలంటే ఆ ఏడు కొండల వాడి దయ కావాల్సిందే అని ఆతృతగా వేచి చూస్తున్న కళాకారులు చాలా మంది ఉన్నారంటే ఆశ్చర్యం కలగక మానదు.
కళలను కాపాడే వేదిక ఇది...
ఈ వేదికపై నుండి భారతీయ, సంస్కృతీ సాంప్రదాయాలను పరి రక్షించడమే కాకుండా సాంప్రదాయంగా అనాదిగా వస్తున్న కళలని ప్రోత్సహించడం,
ప్రజలలో భక్తి భావ న పెంపొందించడం ప్రధానంగా ఇక్కడ కళారూపాల ప్రద ర్శన జరుగు తోంది. అంతే కాకుం డా ఎన్నో వ్యయప్రయాశల కోర్చి తిరుమ ల వస్తున్న లక్షలాది భక్తుల ను ఆనందడోలికల్లో ఊపు తూ సాగే కర్ణాటక, హిందు స్ధానీ సంగీతం, అనేక మంది కళాకారు లు చేసే భజనలు, ప్రదర్శించే పౌరాణ ిక కళారూపాలు వారిని సేద తీరుసు ్తన్నాయనటంలో సందేహం లేదు. తితిదే. శ్రీ వెంకటేశ్వర భక్తి ఛానల్‌లు సంయుక్తగా ఎందరో కళాకారులను ప్రోత్సహిస్తు...వారితో ఇప్పిస్తున్న స్వర హారతే నాదనీరాజనంగాచెప్పక తప్పదు.

మేడలే వ్యవసాయ క్షేత్రాలుగా..

నగరాలలో రాను రాను సేంద్రీయ పదార్థాలపై అవగాహన పెరుగుతుంది.
అందుకే పలుచోట్ల పురుగుమందులు, రసాయనిక ఎరువులు వేయని
ఆహార పదార్థాల వినియోగంపై మక్కువ చూపుతున్నారు.
దీని కారణంగా 'ఆర్గానిక' దుకాణాలు జోరందుకుంటున్నాయి.
ముఖ్యంగా దంపుడు బియ్యం, బెల్లం, చోళ్లు, రాగులు, మొలకెత్తు విత్తనాలు,
సజ్జలను ఖరీదు చేస్తున్నారు. ఉదయాన్నే నడక చేసే వారి సంఖ్య కూడా పెరుగుతోంది.
పట్టణాలలో బాల్కనీలు, డాబాలపై ఆకు కూరలు, పళ్లమొక్కలను వేస్తు న్నారు. మంబై, హైదరాబాద్‌ ,ఢిల్లీ, కోల్‌కత్తా ఇలా దేశంలోని అనేక ప్రధాన నగరాలలో ఈ తరహాలో మెక్కలని పెంచుతూ... స్వచ్చమైన గాలిని పీల్చే అవకాశాన్ని పొందటమే కాకుండా... కాంక్రీట్‌ జంగిల్‌గా మారిపోతున్న నగరాలల్లో కాలుష్య నివారణకి తమవంతు సాయపడు తునే.. అనేక తాజా కూరగాయలు, పళ్ల రుచిని ఆస్వాది స్తున్న వారు చాలానే ఉన్నారు.
ముంబైలో...
ముంబైలోని భారతీవెూట్వానీ కాకరకాయ, టొమేటో, పుచ్చకాయ మొక్కలను ముంబైలో తమ నివాసంలో వేశారు. పచ్చి మిరపకాయలు, వంకాయలు, బెండకాయలు అధికంగా కాస్తే ఇరుగు పొరుగుకి కూడా యిస్తున్నారు. ఇంటి ఆవరణలో కాసిన పుచ్చకాయలను చూసి మురిసి పోతున్నారు. ప్రీతీ పాటిల్‌ పచ్చిమిరప, పుదీనా, పాలక, పసుపు, అల్లం, లెమన్‌ గడ్డిని వేశారు. అంతేకాక మామిడి, సీతాఫలం, జామ, అరటి మొక్కలు కూడా వున్నాయి. జ్యోతి తన యింటిలో కాసిన 15 దోసకాయలను చూసి తెగ మురిసిపోతుంది. బొప్పాయి చెట్లు నోరూరి స్తున్నాయి. జ్యోతి పవస, ములగ, మొక్కలే కాక ప్యాషన్‌ ఫ్లవర్‌, పారిజాత, గులాబీ యిలా పలు రకాల మొక్కలను వేసింది. ఇంటిలో ఏ మాత్రం జాగా వున్నా మొక్కలను వేస్తున్నారు. 'ప్రయోగ్‌ పరివార్‌' సంస్థ సేంద్రీయ వ్యవసాయాన్ని ముంబైలో ప్రోత్సహిస్తుంది. శ్రీపాద్‌ దభోల్కర్‌ నాట్కూ ఎకో ఫార్మింగ్‌పై అవగాహన కలుగజేస్తున్నారు.
అరుణ్‌షౌరీ, ఎమ్‌పి కొలాహపూర్‌లోని దభోల్కర్‌ యింటికి వెళ్లి మొక్క జొన్న మొక్కలు, చెరకు మొక్కలను కుండీలలో చూసి ఆశ్చర్య పోయా రు. వారింట్లోని సుబాబుల్‌ చెట్టు రెండస్తు లకు ఎదిగింది. దభోల్కర్‌ పలుచోట్ల ద్రాక్ష తోటలను వేయటానికి ప్రోత్సహించి అంద రినీ ఆశ్చర్యపరిచారు. సాధారణంగా దాక్ష కరవు ప్రాంతాలలో పనికి రాదనే వాదన ను తిరగవ్రాశారు. నేడు దబోల్కర్‌ ప్రోత్సా హంతో ఎకరానికి 16 టన్నులను పండిం చడం చూసి అరుణ్‌షౌరి కరవుకు సమా ధానం దభోల్కర్‌ వంటి రైతులన్నారు. వీరి స్ఫూర్తిని చెన్నై వాసులు కూడా పొందు చున్నారు.
ముంబైలో 'విద్యావారిధి ట్రస్ట్‌' తరఫున 'అర్బన్‌ లీవ్స్‌' సంస్థ ప్రీతి పాటిల్‌ ఆధ్వర్యంలో రూఫ్‌ గార్డెన్లపై మొక్కల పెంపకాన్ని అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. ముందుగా సెంట్రల్‌ పోర్ట్‌ట్రస్ట్‌ భవనంలో ఈ పనిని ప్రారంభించారు. అక్కడ 3,000 చదరపు గజాల రూఫ్‌టాప్‌ గార్డెన్‌ను పెంచుతున్నారు. 150 మొక్కలకు రీసైకిల్‌ చేసిన వ్యర్థ పదార్థాలను వాడుచున్నారు. దభోల్కర్‌ ఏమంటారంటే 10 గుం తల (10,000 చదరపు అడుగులు) విస్తీర్ణంలో రెండు ఆవులు, మొక్క లతో ఐదుగురు కుటుంబ సభ్యులకు పోషణ లభిస్తుంది. ముంబైలోని చిన్న ఫ్లాట్స్‌లో కూడా నిత్యావసరాలకు ఆకుకూరలు, కూరగాయలను, పళ్లను పండించుకుంటున్నారు. ప్రీతిని తల్లిదండ్రులు 'యింత చిన్న ఫ్లాట్‌'లో నువ్వేం పండిస్తావని ఎద్దేవా చేశారు. నేడు బాల్కనీలో దోస కాయలు, వంకాయలు, కొత్తిమీర, టొమేటో,పచ్చి మిరపను కాయిస్తుం ది. నగరాలలో తక్కువస్థలంలో కూరలు ఎలా పండించాలనే దానిపై మెకేల్‌ లెవెన్‌స్టన్‌ షషష. షఱ్‌ా టశీతీ ఎవఅ. ఱఅటశీ పేరున చక్కటి అవ గాహనను కలుగ జేస్తున్నారు.
ఈ మధ్య అమృత్‌మిట్టి, కంపోస్టింగ్‌, డ్రిప్‌, స్ప్రింకిల్‌ ఇరిగేషన్‌ నగరా లలో ప్రాచుర్యం పొందుతున్నాయి. ముంబై మహానగరంలోనే 4,000 టన్నుల చెత్త రోజూ పేరుకుంటుంది. ఈ చెత్తను ఎరువుగా మార్చేం దుకు కొందరు ముందుకు వస్తున్నారు.
నేడు ఆఫ్రికా, లాటిన్‌ అమెరికాలలో 40 శాతం ప్రజలు స్వయంగానే ఆహార పదార్థాలను పండించుకుంటున్నారు. రష్యా, చైనాలలో కూడా ఈ పరిస్థితులు నెలకొంటున్నాయి. ముఖ్యంగా క్యూబా సేంద్రీయ వ్యవసాయం ద్వారా స్వయంగా ఆహార పదార్థాలను పండించడంలో ముందంజలో వుంది. హవాయిలో ఏ మాత్రం ఖాళీస్థలం వున్నా చక్కా సేద్యం ప్రారంభిస్తున్నారు. ఔషధ మొక్కలను కూడా వేస్తున్నారు.
ముంబైలో పదవీవిరమణ చేసిన వారు, గృహిణులు, యువతీ, యువకులు మహీం నేచర్‌పార్క్‌, నానీనానీ పార్క్‌లో అనేక రకాల కూరగాయాల మొక్కల ను, పూలమొక్కలను పెంచుతున్నారు. ఖాళీ సమయాల్లో యిక్క డ పలువురు సేద్యం చేయ డం కానవ స్తుంది. 'అర్బన్‌ లీవ్స్‌' సంస్థ వర్క్‌షాపుల ద్వారా వాలెంటీర్ల సంఖ్యను పెంచుతుంది. నామ మాత్రం ఫీజుతో వారు ఎంతోమందికి బాల్కనీ, రూఫ్‌ గార్డెన్లపై వ్యవసా యా న్ని ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
బాల్కనీ వ్యవసాయంకి సంబం ధించి విషయాలు తెలుసుకోవాల నుకుంటే ఈ క్రింది వెబ్‌సైట్లలో చూడొచ్చు.
షషష. బతీశిశఅ శ్రీవశఙవర ఱఅ ఱఅసఱశ.షశీఎ
షషష. జూతీశాశీస్త్రజూశతీఱఙశతీ.అవ్‌
3. షషష. షశ్‌వతీరఎశత్‌ీజూశ్‌ీ.షశీఎ
సంస్థలు/ వ్యక్తులు
మరాఠీ విద్యాన్‌ పరిషత్‌ - 022- 5224714
డా.బి.ఎన్‌.విశ్వనాథ్‌, బెంగళూరు 28485717
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో
సేంద్రీయ వ్యవసాయం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కూడా ఊపందుకుంటుంది. రామ్‌దేవ్‌బాబా, మంతెన సత్యనారాయణరాజు తదితర యోగా చార్యు ల స్ఫూర్తి, కారణాన దంపుడు బియ్యం, సేంద్రీయ వ్యవసాయం ఆహార పదార్థాల కొనుగోళ్లు పెరిగాయి. హైదరాబాద్‌లో నర్సాపూర్‌ వద్ద నాగార్జున సిమెంట్‌ గ్రూప్‌ అధినేత కలిదిండి రామచంద్రరాజు సేంద్రీ య వ్యవసాయానికి నాంది పలికారు. వారు వ్యవసాయ క్షేత్రంలోనే మకాం వుంటూ రసాయన ఎరువులు, పురుగుల మందులు వాడకుండా సేద్యం చేశారు. వారి పొలంలో పండిన వరిని సొంత ఉప యోగానికే కాకుండా, ఉద్యోగులకు, సేంద్రీయ వ్యవసాయ ప్రేమికులకు యిచ్చేవారు.
ఓ సారి విదేశీయుడు మొత్తం పంటను కొనుగోలు చేస్తానంటే, అమ్మకానికి

విముఖత వ్యక్తంచేశారు.వారి తోట లోని చెరకు ద్వారా లభిం చిన బెల్లంఎంతో రుచిక రంగా వుండేది.తోట లోని పళ్లను కూడా ఉచిత గా పంచేవారు. వారి వ్యవసా య క్షేత్రం వద్ద ఫార్మ్‌హౌస్‌ చూడముచ్చటగా వుంటే బాపు, రమణలు వారి చిత్రాల ను యిక్కడే షఉటింగ్‌ చేసు కునే వారు.
హైదరాబాద్‌లోని ఆర్గానిక స్టోర్స్‌, నేచురల్‌ సంస్థలలో విక్రయా లు ఊపందుకుంటున్నాయి. పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా తేతలివాసి భూపతిరాజు రామకృష్ణం రాజు, జస్టిస్‌. పర్వతరావు గారి వ్యవ సాయ క్షేత్రంలో చాలా కాలంగా సేంద్రీ య వ్యవసాయాన్ని చేస్తున్నారు. వీరి దంపుడు బియ్యానికి విశేష ప్రజాదరణ వుంది.
చెన్నైలోని రామకృష్ణ మిషన్‌, విద్యా సంస్థలు వీరివద్దనే బియ్యాన్ని కొనుగోలు చేస్తారు. వీరు దేశవాళీ గోవులతో గోశాలను సమర్థవంతంగా నిర్వహిస్తు న్నారు. పంచగవ్యను వ్యవసాయానికి వినియోగిస్తున్నారు.
బెంగళూరులోని ఇస్కాన్‌ సంస్థ (హరేకృష్ణ) సేంద్రీయ వ్యవసాయాన్ని మైసూర్‌ సమీపంలో నిర్వహిస్తున్నారు. వీరి సేంద్రీయ ఆహార పదార్థాలకు గిరాకీ వుంది. హైదరాబాద్‌ సమీపంలో పలు క్షేత్రాల్లో ఈ మధ్య 'ఆర్గానిక ఫార్మింగ్‌'ని చేపట్టారు. నేడు పలు సూపర్‌ బజార్లు కూడా సేంద్రీయ ఆహార పదార్థాలను కొనడానికి ముందుకు వస్తున్నారు. ఇవి ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తాయి, కానీ కీడు చేయవు. రుచికి రుచి వుంటాయి.
రసాయన ఎరువులు, పురుగుల మందుల వాడకం కారణాన పండ ిన ఆహార పదార్థాలు ఆరోగ్యానికే చేటు చేస్తున్నాయి. తల్లిపాలు కూడా శక్తిని కోల్పోతున్నట్లు కొన్ని నివేదికలు తెలుపు తున్నాయి. కొన్ని విదేశాలు కూడా ఆర్గానిక దిగుమతులకు తమ సంసిద్ధతను వ్యక్తం చేశాయి.

తోటల పెంపకంపై సెమినార్‌
నగరాలలో కాయగూరలు, పూలతోటలు, పళ్ల తోటల పెంపకంపై ముంబైలో డిసెంబర్‌ 10-12వ తేదీ వరకు సెమినార్‌ను నిర్వహిస్తున్నారు. అర్బన్‌ సంస్థ సారవంతమైన మట్టిని ఎలా తయారు చేయాలనే అంశంపై తెలియజేస్తుంది. దేశంలోని ప్రముఖ సేంద్రీయ నిపుణులు తమ అనుభవాలను తెలియజేస్తారు.
ఈ సెమినార్‌ ఔషధ మొక్కల గూర్చి, ఆరోగ్య పరిరక్షణ గూర్చి ప్రముఖులు మాట్లాడెదరు. మహారాష్ట్ర నేచర్‌ పార్క్‌, మహీం, ముంబైలో ఈ సదస్సు జరుగుతుంది.
టెర్రేస్‌ గార్డెనింగ్‌
బెంగళూరులోని డా్ప్ప బి.ఎన్‌. విశ్వనాథ్‌ టెర్రేస్‌ గార్డెనింగ్‌పై ఓ హ్యాండ్‌బుక ప్రచురించారు. 600 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో ఇంటిలోనే చెత్త, చెదారం నుండి ఎరువుని చేసి వేస్తు.. 10 కిలోల సేంద్రీయ కూరగాయాలను వారం రోజులలో పండించ వచ్చని నిరూపించారీయన
రోజూ ఓ గంట 'గార్డెనింగ్‌' చేస్తే కుటుంబానికి పోషణ లభించడమే కాకుండా మంచి ఆరోగ్యం కూడా దొరుకుతుందని ఈయన తన వెబ్‌సైట్లు, యూట్యూబ్‌లలో చేస్తున్న ప్రచారం బహుళ ప్రజాదరణ పొందాయి.

- దండు కృష్ణవర్మ

సాహితీ జగత్తులో ధృవతార గురజాడ

అభ్యుదయ సాహిత్యాన్ని సృజించి, తెలుగు సాహిత్యంలో తనకంటూ ఒక విశిష్ట స్థానాన్ని ఏర్పరచుకున్న మహోన్నతుడు ఆయన. 19వ శతాబ్దిలో అప్పటి సామాజిక స్థితిగతులను అవగతం చేసుకుని దార్శినిక దృక్పథంతో రచనలు సాగించిన అతి కొద్దిమందిలో ఆయనది సమున్నత స్థానం. సాహిత్యమనేది సామాజిక అభ్యున్నతికి, సంఘ సంస్కరణకు దోహదపడాలన్న ఉదాత్త ఆశయం ఆయన రచనల్లో ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది. సామాజిక దురాగతాలపై పోరాటమే సాహిత్యం లక్ష్యమని ప్రగాఢంగా విశ్వసించిన ఆయనే నవయుగ వైతాళికుడు, అభ్యుదయ సాహిత్య సృష్టికర్త గురజాడ వెంకట అప్పారావు.
తెలుగుసాహిత్యాన్ని సుసంపన్నం చేసిన గొప్ప సాహితీవేత్తల్లో గురజాడ అగ్రగణ్యులు. ఆయన హేతువాది. 19వ శతాబ్దిలోనూ, 20వ శతాబ్ది మొదటి దశకంలోనూ ఆయన చేసిన రచనలు ఈనాటికీ సాహితీప్రియుల మన్ననలు పొందుతూనే ఉన్నాయి.
వారాలబ్బాయి నుంచి బోర్డు ఆఫ్‌ స్టడీస్‌ సభ్యుని దాకా..
వ్యావహారిక భాషలో రచనలు చేయటం తప్పుగానూ, చేతగాని తనం గానూ భావించే ఆ రోజుల్లో ప్రజలందరికీ అర్థమయ్యే జీవభాషలో రచనలు చేసిన గురజాడ వెంకట అప్పారావు విశాఖపట్నం జిల్లా ఎలమంచిలి తాలూకా రాయవరం గ్రామంలో మేనమామ ఇంట 1862 సెప్టెంబరు 21న జన్మించారు. ఆయన కుటంబం వారి తాతల కాలంలో కృష్ణా జిల్లా గురజాల (గురజాడ) నుంచి విశాఖ తరలి వచ్చింది. అప్పారావు తండ్రి వెంకటరామదాసు. తల్లి కౌసల్యమ్మ. ఇద్దరు కుమారుల్ల వెంకట అప్పారావు మొదటి కొడుకు. రెండో కొడుకు శ్యామలరావు. వెంకట రామదాసు విద్యావంతుడు. సంస్కృత భాషా భినివేశం గలవారు. ఆయన విజయనగరం సంస్థానంలో పేష్కారు (రెవెన్యూసూపర్‌ వైజర్‌) గా, ఖిలేదార్‌గా పని చేసేవారు.
ఒకరోజు విజయనగరం సమీపంలోని ఊడగెట్ట దాటు తుండగా ప్రమాదవ శాత్తూ మునిగి చనిపోయారు. వెంకట రామదాసు చీపురుపల్లిలో పని చేసే రోజుల్లో వెంకట అప్పారావు ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం అక్కడే జరిగింది. తండ్రి మరణానంతరం విజనగరం వచ్చేసిన ఆయన మిగిలిన విద్యాభ్యాసాన్ని విజయనగరంలోనే పూర్తి చేశారు. ఆయన విద్యాభ్యాసం ఒడిదుడుకుల మధ్యే సాగింది.
తండ్రి లేడు. ఆదాయం వచ్చే మార్గం లేదు. ఇంట్లో పేదరికం తాండవిస్తోంది. పూటగడవటమే కష్టంగా ఉన్న పరిస్థితుల్లో ఎవరు చదివిస్తారు? అయినా చదువుకోవాలన్న పట్టుదల గురజాడలో ఎక్కు వైంది. ఆ ఇంటా ఈ ఇంటా వారాలు చేసుకుంటూ చదువు కొనసాగిం చారు. అదే సమయంలో ఎం.ఆర్‌. కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌ సి.చంద్రశేఖర శాస్త్రి గురజాడను ఆదుకున్నారు. ఉచితంగా వసతి, భోజన సదుపా యాలు కల్పించారు. ఆయన సంరక్షణలోనే గురజాడ 1882లో మెట్రిక్యులేషన్‌, 1884లో ఎఫ్‌ఎ పూర్తి చేశారు. తరవాత మహారాజా ఉన్నత పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయునిగా చేరారు. అప్పుడు ఆయన నెల జీతం రూ.25. 1885లో అప్పలనరసమ్మతో వివాహమైంది. వారికి ముగ్గురు సంతానం. ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు. 1887లో పెద్ద కూతురు లక్ష్మీనరసమ్మ, 1890లో కొడుకు వెంకటరామదాసు, 1902లో రెండో కూతురు కొండయ్యమ్మ జన్మించారు. ఒకపక్క ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో కొనసాగుతూ ఉన్నత విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించారు. 1886లో బి.ఎ.పట్టభద్రులయ్యారు. అదే సమయంలో కొద్దిరోజులు డిప్యూటీ కలెక్టర్‌ కార్యాలయంలో హెడ్‌క్లర్క్‌గా పని చేశారు. 1887లో మహారాజా కళాశాలలో రూ.100 జీతంతో అధ్యాపకునిగా చేరారు. అదే సమయంలో విజయనగరం సంస్థానాధీశుడు పూసపాటి ఆనందగజపతిరాజుతో పరిచయమైంది. క్రమేపీ ఇద్దరి నడుమా ఆ పరిచయం విడదీయరాని బంధంగా మారింది. 1891లో గురజాడ మహరాజా సంస్థాన్‌లో ఎపిగ్రఫిస్ట్‌ (సంస్థాన శాసన పరిశోధకుడు)గానియ
మితులయ్యారు.ఆ మరు సటి సంవత్సరమే మద్రాసు లా కళా శాలలో చదువుతున్న సోదరుడు శ్యామలరావు మృతిచెందాడు. 1897లో మహారాజా ఆనంద గజపతిరాజు స్వల్ప అనారోగ్య కారణంగా మృతి చెందాడు. ఈ రెండు సంఘటనలూ గురజాడను ఒకింత కుంగదీశాయి.
ఆనందగజపతిరాజుకు వారసులు లేకపోవటంతో ఆయన సోదరి అప్పలకొండయ్యమ్మ (రీవారాణి) సంస్థానం వ్యవహారాలు చూస్తుం డేది. ఆమెకు వ్యక్తిగత కార్యదర్శిగా, సలహాదారుగా గురజాడ నియ మితులయ్యారు. 1905లో తల్లి కౌసల్యమ్మ కాలం చేసింది. 1911లో ఆయన మద్రాసు యూనివర్సిటీలో బోర్డ్‌ ఆఫ్‌ స్టడీస్‌ సభ్యులుగా నియమితులయ్యారు.
సాహితీ కృషీవలుడు
'దేశమంటే మట్టికాదోయ్‌.. దేశమంటే మనుషులోయ్‌' అంటూ సమా జానికి చాటిచెప్పిన గురజాడ సంఘ సంస్కరణ కోసం కలం పట్టారు. స్త్రీ జనోద్ధరణ, మూఢనమ్మకాల ఖండన అనే రెండంచుల కత్తిని ప్రయోగించారు. సమకాలీన సమస్యలపై పోరాటానికి కలాన్ని ఝుళి పంచారు. గురజాడ గొప్ప సంఘసంస్కర్త మాత్రమే కాదు. అంతకు మించిన చదువరి. ఇంగ్లీషు చదువు వల్ల సమకూర్చుకున్న విజ్ఞానాన్ని తన జాతి జనులకు పంచిపెట్టటానికి పూనుకున్నారు.
తన రచనల వల్ల సాధించాలనుకున్న సాంఘిక ప్రయోజనం గురించి అవగాహన ఉన్న కవి కనుకనే తాను ఎవరి కోసం కలం పట్టా రో ఆ ప్రజలు అర్థం చేసుకోవాల్సిన భావాలను వారు మాట్లాడే భాషలోనే చెప్పదలచుకున్నారు. కవి తన భావ ప్రకటన కోసం ఎంచుకోవాల్సిన బాహ్యరూపాన్ని నిర్ణ యిం చుకున్నప్పుడు వర్తమాన కాలం సామాజిక పరిస్థితులపై ప్రభావం చూపుతుంది. అందుకే గురజాడ భావానికి తగిన భాషతోపాటు రచన స్వరూపం కూడా కొత్తగా ఉండాలని ఆశించారు. తెలుగు భాషలో అప్పటి వరకూ వాడుతున్న ఛందస్సు యతిప్రాసలప్రతిబంధకంలో బిగించబ డి ఉంది. తన భావ ప్రకటన వ్యావహా రిక శైలిలో, మృదుమధురమైన పదాల తో ఉండేలా ముత్యాలసరాలు అనే సరళతరమైన ఛందస్సును గురజాడ రూపొందించుకున్నారు. గణబద్ధమైన ఛందస్సు మీద తిరుగుబాటుగా ప్రౌఢమైన పదాల స్థానంలో సరళమైన వ్యావహారిక పదాలు పేరుస్తూ అత్యంత సులభతరంగా అర్థమయ్యే శైలిలో మాత్రాఛందస్సులో ఆయన రచించిన గేయాలన్నీ నవ్యకవితకు నిదర్శనాలు.
తలుగు సాహిత్యంలో కథానిక ప్రక్రియకు 'దిద్దుబాటు'తో 1910లో శ్రీకారం చుట్టారు. ఈ కథ ద్వారా తెలుగు సాహిత్య వికాసానికి నవ్య బాటలు వేశారు. ఆయన ప్రతి రచనలోనూ సామాజిక ప్రయోజనం పరిపుష్టంగా ఉంటుది. తెలుగు కవితకు కొత్త అందాలు, సొగసులు అద్ది కొత్త ప్రయోజనాలను ఆపాదించటంలో ఆయన వహించిన పాత్ర చిరస్మరణీయం.
సామాజిక దురాచారంపై గొడ్డలిపెట్టు కన్యాశుల్కం
తాంబూలాలిచ్చేశాను.. ఇక తన్నుకు చావండి
డామిట్‌ ! కథ అడ్డం తిరిగింది
పొగ తాగనివాడు దున్నపోతై పుట్టున్‌ 12.5
వాడొట్టి బొట్లేరింగ్లీషు పేల్తాడు
గురజాడ అప్పారావు గురించి విననివారు ఉంటే ఉండవచ్చునేమో కానీ కన్యాశుల్కం నాటకంలో ఆయన సృజించిన పై వాక్యాలు వినని తెలుగువారు ఉండరంటే అతిశయోక్తి కాదు. ఈ నాటకంలో ఆయన సృష్టించిన గిరీశం, మధురవాణి, రామప్పంతులు వంటి పాత్రలు కూడా అంతే ప్రఖ్యాతి పొందాయి.
వ్యావహారిక భాషావ్యాప్తికి గిడుగు రామ్మూర్తిపం తులుతో కలిసి ఉద్యమించిన గురజాడ ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో కొత్త ఒరవడులకు శ్రీకారం చుట్టారు. సమకాలీన సాంఘిక దురాచారాలను నిరసిస్తూ సాహిత్యాన్ని జనబాహు ళ్యంలోకి మరింత విస్తృతంగా తీసు కెళ్లలిగే ప్రక్రియ నాటకమేనని గురజాడ గుర్తించారు.
అద్భుత నాటకం కన్యాశుల్కం.
వాస్తవిక జీవితం నుంచి సమకాలీన ఇతివృత్తాన్ని తీసుకుని తెలుగు వాడుకభాషలో 1892లో కన్యాశుల్కం నాటకం రాశారు. 1909లో మరిన్ని మార్పులు చేసి ప్రచురించారు. వందలాది ప్రదర్శనలిచ్చిన తెలుగు నాటకం ఇదే. శతాధిక వత్సరాలు దాటినా విశేష జనాదరణ పొందుతున్న ఓ అద్భుత నాటకం కన్యాశుల్కం. జాతీయ భాషల్లోనే కాకుండా ఫ్రెంచ్‌, రష్యన్‌, ఇంగ్లీషు భాషల్లో కూడా ఇది అనువదిత మైంది. ఈ నాటక రచనకు ఆనాటి సమాజంలో బాల్యవివాహాలే ప్రేరణ. ముక్కుపచ్చలారని పసిపిల్లలను పెళ్లి పేరిట అమ్ముకోవటాన్ని గురజాడ తీవ్రంగా నిరసించారు. 'ఇంతటి ఘోరమైన పరిస్థితి సమాజానికే సిగ్గుచేటు. ఈ దురాగతాన్ని ఎండగట్టి ఉన్నతమైన నైతిక ప్రమాణాల వ్యాప్తికి మించిన కర్తవ్యం సాహిత్యానికి మరొకటి లేదు.' ఈ మాటలను కన్యాశుల్యం నాటకానికి గురజాడ రాసిన తొలిమాటలో పేర్కొన్నారు.
కన్యాశుల్కం నాటకంలో ప్రతి పాత్రా సజీవమే. తదనం తర కాలంలో అనేక సామాజిక మార్పులకు ఈ నాటకం దోహదపడింది. ఆయన కలం నుంచి జాలువారిన పుత్తడిబొమ్మ పూర్ణమ్మ స్త్రీ సామాజిక దుస్థితిని ఆవిష్కరింపజేసింది. సమాజంలో రావాల్సిన మార్పులను సూచిం చింది. కరుణ రసాత్మకమైన ఈ గేయకావ్యం నాటి దురాచారాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు చూపించింది.
సారంగధర, కొండుభట్టీయం, నీలగిరి పాటలు, కన్యక, సత్యవ్రతీ శతకం, బిల్హణీ యం (అసంపూర్ణం), సుభద్ర, దించు లంగరు, లంగరెత్తుము, లవణరాజు కల, కాసులు, మీ పేరేమిటి?, మెటిల్డా, సంస్కర్త హృదయం, మతము- విమతము వంటివి గురజాడ కలం పేర్చిన 'ముత్యాలసరాలు'. అయాన రచించిన దేశభక్తి గేయాలు నవ ఉత్తేజాన్ని నింపటమేకాకుండా దేశభక్తిని కొత్తకోణంలో చూపిస్తాయి.
ఆయన రచనలు ప్రగతిశీల భావాలు కలిగిన అభ్యుదయ రచయితలకు, వ్యక్తులకు సదా అనుసరణీయం. సామాజిక దురాచారాలను నిరసిస్తూ నైతిక ప్రమాణాల వ్యాప్తి చేయటంమే సాహిత్యం కర్తవ్యమని విశ్వసించిన గురజాడ రచనలు స్ఫూర్తిదా యకం. తెలుగు సాహిత్యంలో నవ్యకాంతులు నింపి వెలుగుజాడగా నిలిచిన గురజాడ సాహితీ జగత్తులో ధృవతార.
నిరాడంబర జీవి
బతికినన్నాళ్లూ గురజాడ నిరాడంబరంగానే బతికారు. తనకంటూ ఏమీ మిగుల్చుకోలేకపోయారు. చివరకు కట్టుకున్న ఇంట్లోకి వెళ్లకుండానే ఆయన అంతిమ శ్వాస విడిచారు. ఆయాచితంగా వచ్చిందేదీ స్వీకరించేవారు కాదని ఆయన మనుమడు (ఆయన పేరు కూడా వెంకట అప్పారావే) ఒక సందర్భంలో ప్రస్తావించారని విజయనగరానికి చెందిన ప్రముఖ పాత్రికేయుడు 72 సంవత్సరాల ఆండ్ర భాస్కర సుబ్బారావు చెప్పారు.
ఆనందగజపతి సంస్థానంలో పని చేస్తున్నప్పుడు ఇప్పుడు విజయనగరంలో జిల్లా సమాచార కేంద్రం నిర్వహిస్తున్న గ్రంథాలయ భవనంలో గురజాడ నివసించేవారు. ఆ ఇంటిని ఉచితంగా ఇప్పిస్తానని ఆనందగజపతి చెప్పినా గురజాడ ససేమిరా అన్నారట. మరీ పట్టుబడితే తనకు ఆయాచితంగా వచ్చేదేదీ అవసరం లేదని చెబుతూ ఆ ఇంటిని రూ.260 ఇచ్చి కొనుక్కున్నారట.
ఈ ఇంటికి పక్కనే 1915 ప్రాంతంలో గురజాడ కుటుంబీకులు సొంత ఇంటిని కట్టుకున్నారు. గృహప్రవేశం కూడా అయింది. కానీ అప్పటికే ఆరోగ్యం పూర్తిగా క్షీణించిన గురజాడ సొంతింట్లోకి వెళ్లలేకపోయారు. ఆయన చివరి ఘడియలు పాత ఇంట్లోనే గడిచాయని గురజాడ మునిమనుమడు (నాలుగో తరం) వేంకటేశ్వరప్రసాద్‌ చెప్పారు. గురజాడ తాతగారు (ఆయన పేరు కూడా వెంకట అప్పారావే) మెజిస్ట్రేట్‌గా పనిచేసేవారట. ఒకరసారి ఆయనతోపాటు కోర్టుకు వెళ్లిన గురజాడ తాను కూడా బాగా చదువుకుని మెజిస్ట్రేటున వుతానని కోర్టుహాలు గోడమీద రాసినట్లు తమ పెద్దలు చెప్పినట్లు వేంకటేశ్వరప్రసాద్‌ చెప్పారు.
వెలుగు చూడని 'అస్తమించని సూర్యుడు'
హైదరాబాద్‌కు చెందిన ప్రియదర్శిని ఆర్స్ట్‌ వాళ్లు 1981లో గురజాడపై 'అస్తమించని సూర్యుడు' అనే పేరుతో ఒక డాక్యుమెంటరీ చిత్రీకరించారని, షూటింగ్‌ మొత్తం విజయనగరం, పరి సర ప్రాంతాల్లో జరిపారని ఎ.బి.సుబ్బా రావు తెలిపారు. ఆ డాక్యుమెంటరీకి బంగా రునంది కూడా లభించిం దని, మరే కారణంచేతో ఆ డాక్యుమెంటరీ వెలుగు చూడలేదని అన్నారు.
కడసారి వీడ్కోలు
సంఘ సంస్కరణోద్యమానికి సాహిత్యాన్ని పదునైన ఆయు ధంగా ప్రయోగించిన మహాకవి గురజాడ అంతిమ ఘడియల్లో కూడా హాస్యరసాన్ని చిందిస్తూనే సాహితీ సరస్వతి ఒడిలో ఒదిగి పోయా రు. 1915 నవంబరు 30న క(పె)న్ను మూశారు. నాటి నికృష్ణ సమాజంపై నిప్పులు చెరిగిన ఆయన కలం అలసి సొలసి ఆగిపోయి ఇప్పటికి 97 సంవత్సరాలైంది. విజయనగరంలోని గురజాడ గ్రంథాలయంలో లభించిన ఆధారాల ప్రకారం.. 1915 ఏప్రిల్‌ నుంచి ఆయన ఆరోగ్యం అస్తవ్యస్తంగా తయారైంది. అదే నెల 7న విశాఖలోని పి.టి.శ్రీనివాస అయ్యంగార్‌ ఇంట్లో మకాం చేశారు. గిడుగు రామ్మూర్తిపంతుల్ని పిలిపించుకుని రెండురోజులపాటు ఆయనతో సాహిత్యగోష్టి జరిపారు. అప్పటికే ఆయన ఆరోగ్యం పట్ల ఆందోళన చెందుతున్న రామ్మూర్తిపంతులు గురజాడకు వైద్యం చేస్తున్న డాక్టర్‌ ఎల్లింగ్టన్‌తో ఆయన ఆరోగ్యంపై చర్చించారు. అప్పారావుకు ఉత్తరాలు రాయవద్దని, ఆయనను అనవసరంగా శ్రమకు గురి చేయవద్దని ఎల్లింగ్టన్‌, రామ్మూర్తి పంతులుకు చెప్పారు. తరువాత గురజాడ విజయనగరం వచ్చేశారు. ఆరోగ్యం క్రమేపీ క్షీణిస్తోంది. కుటుంబ వ్యవహారాలు కొన్ని ఆయనను చీకాకు పరిచాయి. నవంబరు నాటికి ఆరోగ్యం పూర్తిగా క్షీణించింది. మంచం పట్టారు. 29న కొడుకు రామదాసును పిలిచి గిడుగు రామ్మూర్తిపంతులుకు ఉత్తరం రాయమన్నారు. అదే ఆయన రాయించుకున్న చివరి ఉత్తరం. పరిస్థితి క్షణక్షణానికీ దిగజారుతోంది. మంచం పక్కన కొడుకు రామదాసు, వైద్యుడు మంగయ్యనాయుడు దిగులుగా నిల్చున్నారు. ఇంటిల్లిపాదీ ఆందోళనతో అటూ ఇటూ తిరుగుతున్నారు. కొడుకును పిల్చి 'కొద్దిగా వైను, దంచిన తాంబూలం తెచ్చిపెడతావూ' అని అడిగారు. రామదాసు డాక్టర్‌ నాయుడువైపు చూశారు. అలాగే తెచ్చి ఇవ్వమంటూ తలూపారు నాయుడు. తాంబూలం చప్పరిస్తూ గురజాడ డాక్టర్‌ నాయుడు చెయ్యి పట్టుకుని 'వీటిని వేసుకోవచ్చునో.. కూడదో.. నేను బతికుంటే ఆహారశాస్త్రం మీద గ్రంథం రాస్తాను' అంటూ చిరునవ్వు నవ్వారు. అదే ఆయన చివరి మాట. ఆఖరి చిరునవ్వు. 1915 నవంబరు 30 ఉదయం 8.20 గంటలకు ఆ సాహితీమూర్తి కన్నుమూశారు.
-సోమయాజుల సన్యాసిరావు
-ఫొటోలు : పి.కిశోర్‌కుమార్‌

వింజమూరి కళాఝరి

ఏ దేశ మేగినా ఎవ్వరెదురైనా... నిలపరా నీ జాతి నిండు గౌరవం... అన్న స్పూర్తిని మనసారా మదిలో నింపుకుని.. అమెరికాలో తెలుగులో ఏ కార్యక్రమం జరిగినా ఆ శ్రావ్యమైన గొంతు అతిధులను ఆహ్వానిం చాల్సిందే! తన శిష్యబృందంతో కల్సి అందెల సవ్వడి చేస్తూ...నాట్యమయూరిలా ఆనందింపచేస్తూ... స్వాగతం పలకాల్సిందే. అందలాలు ఎన్ని ఎక్కినా అన్నింటిని సమర్ధవంతంగా నెరవేరుస్తూ... ''తెలుగు వాణి''తో పాటు కూచిపూడితోనూ...తన మనసునే కాదు ఎదుటివారినీ ఉల్లాస పరుస్తూ.. సాగుతున్న వ్యక్తి వింజమూరి రాగసుధ.
కలకండ వంటి తియ్యని తెలుగు లండన్‌లో మాట్లాడుతూ, నవరస విన్యాసాలతో కూచిపూడి నాట్యఔన్నత్యాన్ని చాటుతూ, తెలుగు సాహితీ, సంస్కృతుల ప్రాభవ వింజామరలతో కళామతల్లిని అర్చిస్తూ జీవితాన్ని రాగరంజితం చేసుకున్న నృత్య, గాన మాధురి పరీవాహ ఝరి రాగసుధ వింజమూరి. అక్షరాన్ని అమృత కలశంగా, కళాహృదయాన్ని సుధా లాపంగా మార్చి అక్షర దీపాలతో స్వరలక్షణ హారతులందిస్తూ, చరణ మంజీర నాదాలతో నీరాజనాలందుకుంటోన్న సార్థక నామధేయురాలు రాగసుధ.
స్వరపదం తెలిసి, మానస సరోవరంపై హాయిగా తేలియాడే కలహంస ఆమె. పదవిన్యాసం గుట్టు తెలిసి సప్తకళావర్ణాల మధ్య నర్తించే మయూరం ఆమె. స్వరంలో పదం, శ్రుతిలో భావావేశం, వ్యాఖ్యానంలో రాగసుధలు ఆమెకు అబ్బిన సహజ లక్షణాలు. భావాలను, అనుభవాలను, ఆత్మీయతా సుగంధాలను రంగరించి తెలుగు పరిమళాలు వెదజల్లే రాగసుధ నీహారుల చల్లదనాల తెల్లదనానికి ప్రతీక. మమతాను బంధాలు, మకరంద సంశోభిత సుధలు కురిపిస్తూ, సాంద్రకళా చంద్రికలు ప్రకాశింపచేస్తూ తెలుగు ఘనకీర్తిని విదేశాలలో చాటుతోన్న కళామతల్లి ముద్దుబిడ్డ. లండన్‌ వెళ్ళిన తెలుగు రసజ్ఞులకు, కళాకారులకు ఆమెపేరు చిరపరిచితం. ఎక్కడ ఏ తెలుగు కార్యక్రమం జరిగినా రాగసుధ ఉండి తీరవలసిందే. ఆమె వ్యాఖ్యానమో, నాట్యమో అలరించవలసిందే. ఇదే ఆమె ప్రత్యేకత అయితే అంతగా చెప్పుకోనవసరం లేదు. అయితే ఆమె చాలామందివలే ఐటి చదువులతో ఆమె విదేశాలకు వెళ్లలేదు.
చిన్నప్పటి నుంచీ నాట్యమే ధ్యాసగా, తెలుగు భాషే శ్వాసగా, కళలే ఆశగా తండ్రి అభిరుచులకు అనుగుణంగా పెరిగింది. కళలపట్ల ఆరాధన, సాహిత్యం పట్ల విశేషమైన మక్కువగల కీర్తిశేషులు వింజమూరి శేషాచార్యుల కలల పంట రాగసుధ. అందుకే స్ఫూర్తీభవించిన సాంస్కృతిక రసపోషణలో కళాప్రమోద దరహాస సురభిళాలతో, సులలిత మనోజ్ఞ భావాలతో పెరిగింది. భారతీయం రంగరించిన తెలుగు కళాసాంస్కృతిక వికాసమే వృత్తిగా, ప్రవృత్తిగా భావించింది. చిన్నప్పటి నుంచే నాట్యాన్ని మంచి గాత్రంతో రాగసుధలు ప్రసరించే ప్రసంగాల్ని అభ్యసించింది.
అందుకే రాగసుధ లండన్‌లోని తెలుగు రేడియోలో ప్రసంగాలు చేస్తున్నా, కార్యక్రమాలకు వ్యాఖ్యానం చేస్తున్నా మాటల మంత్రనగరిలో ద్వారాలు తెరిచినట్టు, చెట్టు చెట్టు నుంచి పట్టు తేనెలు పట్టుకొని పిండినట్టు, స్వర స్వర్గ విపినంలో మాధవుని మోహన మురళికి తరులన్నీ విరిసినట్టు, మంగళకైశికి, భూపాల రాగాలు మురిసినట్టు ఉంటాయి. లండన్‌లో తెలుగు కార్యక్రమాలు ఉన్నాయంటే చాలు ఇంట్లో ఏదో శుభకార్యానికి తానే అన్ని అయి నిర్వహించాలన్నంత హడావిడి పడిపోతుంది రాగసుధ. ఎటువంటి బృహత్తర కార్యాన్నైనా, మహత్తర బాధ్యతనైనా అలుపూ సొలుపూ లేకుండా నిర్వర్తించగల చాకచక్యం, ఓర్పు, నేర్పు ఆమెకే సొంతం స్వోక్తికీ, స్వోత్కర్షకీ, స్వాతిశయానికి అతీతమైన మనస్తత్వం, సౌమ్యత, సౌకుమార్యం పుణికి పుచ్చుకున్న పరిణిత వ్యక్తిత్వం. అందుకు రాగసుధ మంచి కళాకారిణి కాగలిగింది.
వ్యాఖ్యానంలో భావ ప్రకటన, భాషాలాలిత్యాలపై అదుపు, పొదుపూ, పట్టు తెలుసుకున్న 'గళాకారిణి'. పంచరంగుల ప్రపంచాన్ని, సప్తవర్ణాల జీవితాకాశాన్ని, నవరసాల జీవితాన్ని, జీవితోద్యానంలో ఆత్మానందాన్ని కలిగించే అతసీకుసుమాల్ని, గుండెలు కరిగించే సన్నివేశాల్ని, నరనరాన ఉత్కంఠ రేపే ఘటనల్ని మాటలతోనే సాక్షాత్కరింపజేయగల నేర్పు ఆమె వ్యాఖ్యానానికి ఉంది.
ఇక నాట్యం సంగతికి వస్తే డా|| ఉమారామారావు శిష్యురాలిగా మాత్రమే కాక తనదైన ముద్రకోసం తపించే సృజనశీలి రాగసుధ. ఆమె నాట్యంలో శంపాలతల మెరుపు, పాలపుంతల మోహరింపు ఒక వినూత్న శోభ. రసార్ద్ర నయనాంచలాలలో వింతకాంతులు వెదజల్లుతాయి. నాట్యమే వేదంగా, నిజజీవన నాదంగా, పండిత పామర జనామోదంగా ఉంటుంది.
పొట్టి శ్రీరాములు విశ్వవిద్యాలయంలో నృత్య విభాగపు అధిపతిగా పనిచేస్తున్న రోజుల్లో ఉమా రామారావుగారి వద్ద శిష్యరికం చేశారు రాగసుధ, అలా ఆమె నేర్చుకున్న కళకు తనదైన శైలిలో పదును పెడుతూ స్వల్ప వ్యవధిలోనే మంచి డాన్సర్‌గా ఎదిగారు.
వృత్తిలోనూ ప్రశంసలే... భారత దేశంలో ఉద్యోగం చేస్తున్న సమయంలోనే బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలిగా తనని తాను నిరూపించుకుంటూ భారత పర్యాటక రంగంలో పనిచేసి, ఆపై అంతర్జాతీయ పర్యాటక శాఖ కన్సల్టెంట్‌గా చేరారు. తెలుగుదేశం ప్రభుత్వం హయాంలో మన హైదరాబాద్‌లో తొలిసారిగా నిర్వహించిన ఏఫ్రో ఏషియన్‌ గేమ్స్‌కు లైసెన్స్‌ అధికారిగా బాధ్యతలు స్వీకరించి... అద్భుత మైన పనితీరుతో అంతా ఆశ్చర్యపోయేలా నిర్వహించి... నాటి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబుతో సహా అనేకమంది ప్రశంసలు అందుకున్నారు. ప్రస్తుతం లండన్‌లో పర్యాటక శాఖలో అధ్యాపకురాలిగా పనిచేస్తూ... జట్‌ ఎయిర్‌వేస్‌, ఎయిర్‌ సహారా లాంటి అంతర్జాతీయ విమాన సంస్థలలో పనిచేసేవారికి ట్రావెలింగ్‌ పై శిక్షణ ఇస్తూనే... శ్రీలంక ఎయిర్‌లైన్స్‌, సిల్క్‌ ఎయిర్‌, ఎమిరేట్స్‌ సంస్థలకు... మన రాష్ట్ర పర్యాటక శాఖలో జరిగే అనేక ప్రమోషనల్‌ కార్యక్రమాలకు ప్రత్యేక సలహాదారుగా సేవలందిస్తున్నారు.
లండన్‌లో తెలుగు గుబాళింపులు : లండన్‌లో జరిగే ప్రతి తెలుగు వారి సాంస్కృతిక కార్యక్రమంలో చురుకుగా పాల్గొని తెలుగుదనం గుబాళింపులు అద్దుతూ వింజమూరి 'తెలుగు'కు చేస్తున్న సేవపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా తెలుగువారి ప్రశంసలు అందుకుంటున్నాయి. తానా, ఆటా వంటి సభలకు కమ్మనైన తెలుగు పదాలతో నిండుదనం తేవటమే కాకుండా... తన శిష్యబృందంతో కలసి ఇచ్చే ప్రదర్శనలు విలక్షణంగా ఉంటాయి.
రాగసుధ తెలుగుదనానికి, నృత్య రీతులతో చేస్తున్న సేవలని తానా పత్రిక, యుకెలోని వజ్రం లాంటి స్థానిక పత్రికలు, మన భారతదేశంలోని వివిధ పత్రికల రైటప్స్‌, మీడియా సంస్థల ప్రసారాలు.. మారిషస్‌ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్‌ కార్పొరేషన్‌లో ఇంటర్వ్యూ ప్రసారం కావటం తనకో మధురానుభూతి స్ఫూర్తి అంటారు.
పురస్కారాలు... : ఇండో -శ్రీలంక కల్చరల్‌ వారిచే 'అవుట్‌ స్టాండింగ్‌ యంగ్‌ పెర్ఫార్మెన్స్‌' అవార్డు అమెరికాలోని తెలుగు సంఘాల ప్రత్యేక ఉగాది పురస్కారాలు భారతీయ కళా సమితి 'అభినయ ప్రవీణ' పురస్కారం స్వర్గీయ కృష్ణకాంత్‌ గవర్నర్‌గా ఉన్నప్పుడు రాజ్‌భవన్‌లో ప్రత్యేక నృత్య రూపక ప్రదర్శన న్యూఢిల్లీలోని ప్రగతి మైదానంలో అశేష ప్రజల నడుమ చేసిన నృత్య రూపకం రాష్ట్ర పర్యాటక శాఖ తరఫున హిమాచలప్రదేశ్‌లో 20 రోజులపాటు.. రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా ప్రదర్శనలు. దక్షిణాది సాంస్కృతిక పీఠం సారథ్యంలో ఏటా నాగపూర్‌లో జరిగే 'డాన్స్‌ ఫెస్టివల్‌'లో పాల్గొని దివంగత ప్రధాని రాజీవ్‌గాంధీ సమక్షంలో ప్రదర్శన.
భారత్‌, బ్రిటన్‌లలో తితిదే ధార్మిక మండలి సారథ్యంలో నిర్వహించిన వైతాళికుడు అన్నమాచార్య 600, 601 పుట్టిన రోజు వేడుకల్లో పాల్గోవటం జర్మనీ -పిట్స్‌బర్గ్‌లో ఉన్న గోథే ఇనిస్టిట్యూట్‌లో ఇచ్చిన ప్రదర్శన వంటివి కొన్ని ఆమె ప్రతిభకు ఉదాహరణలు.
'శ్రీనివాస గద్యం' నృత్యరూపకం : శ్రీశైల రంగాచార్యులు రచించిన 'శ్రీనివాస గద్యం' నృత్యరూపకంగా మలిచారు. ఏడుకొండల ఔన్నత్యాన్ని చాటిచెప్పేలా... 'నాద నీరాజనం' చేస్తూ... దశావతారాలను కూచిపూడి నృత్యరీతిలో కళ్లకు కట్టేలా ప్రదర్శనలిస్తున్నారు. తన కూచిపూడి గురువు ఉమారామారావు సారథ్యంలో నృత్యరీతుల్ని సమకూరుస్తూ.. ప్రముఖ కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడు శెట్టిరాజు వేణుమాధవ్‌ సహాయంతో ఈ గద్య రూపకానికి ప్రాణప్రతిష్ట చేసారామె. తిరుపతిలోని ప్రతికొండని, నీటి సొరుగులని, పుష్పాలని నృత్య అభినయంతో అందర్నీ ఆకట్టుకునే రీతిన సాగే 30 నిముషాల నిడివి గల ఈ రూపకాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నారామె.
దేశం వీడినా... : ఏడేళ్ల క్రితం 'సుధ' తెలుగు రాష్ట్రం నుంచి యుకె పయనమయ్యారు. లండన్‌లో స్థిరపడినా తెలుగు సంస్కృతిని వీడలేదు. పైగా తెలుగు సాంస్కృతిక ఔన్నత్యాన్ని విశ్వవ్యాప్తం చేసేందుకు కంకణ బద్ధులయ్యారు. ఒకవైపు అధికారిణిగా బాధ్యతలు ప్రశంసలందుకునేలా నిర్వహిస్తూ... మరోవైపు భారత నృత్య కళాకారిణిగా అనేక ప్రదర్శనలు ఇచ్చారామె. భారత శాస్త్రీయ నృత్య 'కళ' అంతరించపోకూడదనే ఉద్దేశ్యంతో లండన్‌లోని బర్మింగ్‌హామ్‌ బాలాజి టెంపుల్‌, మహారాష్ట్ర మరాఠా మండల్‌లోనూ... మాంచెస్టర్‌ భారతీయ విద్యాభవన్‌లతో పాటు తన ఇంటి వద్ద కూడా తెలుగు వైభవం, కూచిపూడి నృత్య శిక్షణ ఇస్తు అక్కడ భారతీయుల నడుమ వారధిగా నిలుస్తు అనేక మంది ఔత్సాహిక భారతీయ విద్యార్థులకు నృత్య రీతుల్ని తర్ఫీదు ఇస్తూ... డాన్స్‌ అధ్యాపకురాలిగా కూడా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఇప్పటికే ఈమె తన దగ్గర శిక్షణ పొందిన చిన్నారులతో లండన్‌లోని వివిధ ప్రాంతాలలో ప్రదర్శనలు ఇస్తున్నారామె.
అలాగే తెలుగు భాష గొప్పదనం, సంస్కృతి, సంప్రదాయం, ఔన్నత్యాలపై జరిగే అనేక చర్చా వేదికల్లో తన గళం వినిపిస్తూ తెలుగు విశ్వవ్యాప్తం చేసేందుకు అవిరళ కృషి చేస్తున్నారు. ఇందులో భాగంగా అమెరికాలో నివాసముంటూ తెలుగుభాష నేర్చుకోవాలన్న తపన ఉన్న అనేకమందికి తెలుగుభాష నేర్పిస్తూ... సరళీకృత విధానంలో భాషపై అవగాహన పెంచుకునేలా వారిని తీర్చిదిద్దుతున్నారు.
కవయిత్రిగా : తన అనుభవాలని రంగరించి 'రాగసుధ' రాసిన కవిత్వం వివిధ పత్రికల్లో ప్రచురితమైంది. వంగూరి ఫౌండేషన్‌, అమెరికావారు నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ కవితల పోటీలో బహుమతి గెలుచుకుంది. ఇలా వివిధ పత్రికల్లో ప్రచురితమైన తన కవితలు, స్వీయ రచనల్ని... 'కవితా రాగసుధ' పేరిట బాపు గీసిన ముఖచిత్రంతో ఓ సంకలనంగా వెలువరించారు.
లక్ష్యం : మోహిని యాట్టం, కథకళి, కథక్‌ ఇలా డాన్స్‌ ప్రక్రియలన్నింటినీ కలగలిపి... ఒక విలక్షణ నాట్యప్రక్రియ రూపొందించడం తన ధ్యేయం అంటారు రాగసుధ. ఏ దేశమేగినా ఎందుకాలిడినా పొగడరా నీ తల్లి భూమి భారతిని అన్న గురజాడ అడుగుజాడను ఆచరించి చూపుతోన్న తెలుగు కళామతల్లి ముద్దుబిడ్డ వింజమూరి రాగసుధ.